شرح كتاب فى البلاغة

● شرح كتاب فى البلاغة / بلاغت - عربی š.-u k.-in fi-l-balāġa شرح معانی و بیان و بدیع مختصر. این رساله یا کتاب شرحی مختصر بر یکی از متون مختصره در علم معانی و بیان و بدیع می‌باشد، با دقت زیاد نام متن و شرح و ماتن و شارح به دست نیامد مسلماً متن تلخیص المفتاح و میزان البلاغه نیست. چنان که از نقل قسمتی از آن به دست می‌آید متن و شرحی لطیف و متین می‌باشد. علم معانی را در چهار باب ذکر و هر یک از معانی و بیان و بدیع را به نام علم معرفی کرده، برای نمونه پاره‌ای از ابتداء علم بیان را با امتیاز متن از شرح در اینجا می‌آوریم: «العلم الثانى علم البيان: التشبيه فى اللغة و الاصطلاح تشریک امر و هو المشبه لاخر و هو المشبه به فيما اى فى وصف له اختصاص بهما ليخرج زيد كالاسد فى الحيوانيه و غيرها من الصفات العامه و يق له وجه الشبه باداة اى الكاف و كان و مثل و شبه و غيرها من الاسماء المشتقة منهما يليها الثانى و هو المشبه به غالباً قید به ليخرج ما اذا كان المشبه مركبا لم يعبر عنه بمفرد كقوله تعالى و اضرب لهم مثل الحيوة الدنيا كماء انزلناه من السماء فاختلط به نبات الارض فاصبح هشيماً تذروه الرياح. فان المشبه به ليس هو الماء وحده بل حالها من انه اذا نزل نماء الارض وانبتت حتى يختلط بعضها مع بعض لكثرتها ثم يفنى النبات سريعا مع انه ولى الكاف بخلاف قوله تعالى مثل الذين حملوا التورية ثم لم يحملوها كمثل الحمار يحمل اسفارا فان المشبه به و ان كان مركبا ولكن عبر عنه بمفرد و هو المثل فكل من الاولين و هو المشبه و المشبه به اما مفرد حقیقی الخ». قسمتی که نسخه شماره 3149/2 کتابخانه سپهسالار شامل آن می‌باشد در حدود 700 بیت و شاید تمام آن 1500 بیت بوده است.