شرح کافوریه

● شرح کافوریه / طب / عربی š.-u kāfūrīyya محمد ولی بن محمد جعفر، ق13 قمری mohammad valī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c) وابسته به: حرارت کافور؛ ملک الاطباء، محمد تقی (-1285) اهداء به: قوام الملک کافوریه حاجی آقا بابا میرزا محمد تقی شیرازی به عربی در بیان گرم بودن کافور (بر خلاف رأی اطباء قدیم) نوشته و شرح از محمد ولی رئیس اطباء النظام است که معاصر مؤلف کافوریه بوده و شیرازی نسخه اصل کافوریه را به او داده تا نظرهای خود را در حواشی آن بنگارد. محمد ولی چون نسخه را دیده اغلاط لفظی و معنوی فراوان در آن یافته و دلیل‌هایی را که وی بر گرمی طبع کافور اقامت کرده است دانسته به دفاع از اطباء قدیم برخاسته، در پایان می‌گوید: «در این زمان که پزشکان فرنگ بر اصول علمی ما حمله برده‌اند، عیب است که ما خود نیز با آنان هماهنگ شویم». یک یا چند سطر از کافوریه را پس از «قال» آورده و با عنوان اقول سخن خود را درباره آن آغاز کرده است. وی این شرح را به قوام الملک هدیه کرده و از او در دیباچه نام برده، در یکجا می‌گوید «عبارت مصنف عیناً از فاخر رازی است». شارح برای نشان دادن طبع هوا در اقالیم مختلف جداولی ترتیب داده است. آغاز: الحمد لله مكرر الازمنة مدهر الدهور الاخذ بالنواصى و المالك لحقايق الامور الذى اودع فى الطبايع الحشائش ... و بعد فيقول ... محمد ولى رئيس اطباء النظام انه كتب بعض المعاصرين ... رسالة فى حرارة الكافور خلاف الجمهور ... قال فيقول العبد الراجى محمد تقى الشيرازى انه قد التمس منى ... انجام: قال و هذا القدر من البيان كاف فى اثبات ... اقول عيب على اطبائنا الاسلامين ان يصرفوا برهة منالزمان ... فى الرد على اسلاف القوم فى زمان احاطة اطباء الا فرنج على حكماء السلام احاطة الذئاب بالاغنام و شمروا من ساق الجد فى نقض قواعد نا الطبيعية و تجاوز و اعن ثغر الحد فى رد دلائلنا العلميه ... فان ذل القدر من البيان و البرهان لايكفى فى اثبات هذا المطلب و ان برد الكافور قد نقر فى الناقور و جرى مجرى المثل المشهور ... و المثل لايتغير و العسل لا يتصبر الالهم اجمع شملنا و لا تقطع حبلنا ... و لا حول الا (در نسخه: الى ... ؟) ... باطناً و ظاهراً.