شرح القصيدة العينية

● شرح القصيدة العينية = الروحية فى النفس / فلسفه / عربی š.-ul-qaṣīdat-il-‘aynīyya = ar-rūḥīyya fī-n-nafs سمرقندی، محمد بن اشرف، ق7قمری Samarqandī, mohammad ebn-e ašraf (- 13c) وابسته به: القصيدة العينية = القصيدة الغراء = النفسية = الورقائية؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) شرح قصیده عینیه ابن سینا است. این شرح بیشتر از نظر لغت و فقه اللغه است و گاهی نیز به تفسیر و توضیح فلسفی به طور مختصر اشارت شده است. عبدالرؤف المناوی (- 1031ق) صاحب نزهة الالباء در شرح قصیده عینیه درباره شرح سمرقندی می‌گوید: «وی در جایی که ایجاز انسب است به تفصیل پرداخته و در جای بسط و تفصیل، سخن را به ایجاز گفته. گاه نیز در تفسیر کتاب از آرائی پیروی کرده که سخن شیخ آشکارا با آن ناسازگار است. و این ناسازگاری را یادآور نگردیده است. من در کتاب خود اشتباهات و زوائد را از آن جدا کردم» (کشف الظنون). اما توصیف مناوی با این شرح سمرقندی که اینک در دست ماست هیچ گونه انطباق ندارد، زیرا این شرح بسیار موجز و مختصر و مفید است و همان‌گونه که گفته شد اصولاً کمتر به توضیح فلسفی پرداخته است. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله. قال الامام العلامة ... مولانا شمس الملة و الدین محمد بن اشرف بن مشرف الحسینی السمرقندی: الحمدلله حق حمده و الصلوة علی محمد خیر خلقه و بعد فهذه حاشية للقصيدة المنسوبة الى الشيخ الرئيس ابی علی بن عبدالله بن سینا و هی هذه: هبطت الیک من المحل الارفع ×× و رقاء ذات تعزز و تمنع؛ هبطت ای نزلت و انما لم يقل نزلت لان الخطاب للنفوس الناطقة انجام: و فی بعض النسخ وجد بعد هذه الابیات بیت آخر هو: انعم برد جواب ما انا فاحص ×× عنه فنار العلم ذات تشعشع و الله اعلم (تمت) [دکتر مهدوی فهرست نسخه‌های مصنفات ص 195-197؛ قنواتی 152-154؛ کشف الظنون: القصيده العينيه؛ دنا 945/6 (7 نسخه)]