شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
شرح قصيدة البردة
š.-u qaṣīdat-il-burda
7
نسخه ثبت‌شده
از قرن 11 تا 12 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/40745
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #40745
پدیدآور / مؤلف:
مازندرانی، محمد صالح بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 358
تا 359
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
ادبیات
اثر مرتبط / وابسته به:
الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصیدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ابیات قصیده برده «الکواکب الدریة» بوصیری را از جهت لغوی و ادبی شرح کرده است. این شرح یک یا چند بیت از قصیده را می‌آورد وسپس به جنبه لغوی و ادبی آن می‌پردازد. پس از آن به طور مختصر شرح می‌دهد و بیشتر سعی می‌شود که معانی مخفی را شرح نماید. در آخر شرح نام مؤلف تصریح شده و صاحب روضات یاد فرموده، لکن صاحب الذریعه (14: 6) چون به نسخه‌ای از این کتاب دست نیافته‌اند موضوع را با تردید تلقی فرموده پس از عنوان کتاب و نام شارح می‌گویند: «ذکره فی الروضات، و لعل مراده «شرح المقصورة الدریدیة» الذی مر بعنوان شرح الدریدیة». صاحب ریحانة الأدب (3: 424-426) نیز در شرح حال مرحوم ملاصالح از «شرح قصیده برده» یاد کرده است.
آغاز اثر
« بسم ... الحمدلله الذی خلق نور محمد قبل خلق الأرض و السماء، و جعله دلیلاً علی کمال لقدرة و عظمة الکبریاء و الصلوة علیه و علی آله الذین هم أکرم الأحباء، سیما أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب سید الأوصیاء. و بعد، فإنی لما نظرت إلى قصيدة بردة، التي نظمها فی مدح النبی شرف الدین محمد أبوعبدالله المصری، وجدتها على درر الفوايد محتوية علی غرر الفراید؛ أحببت أن أشیر إلى تفسیر لغاتها و ترکیبها فی کل باب، ثم إلى ملخص معانیها من غیر إخلال و لاإطناب. فأقول: لما کان مبناها العشق و المحبة على الکمال، عطف عنان المقال إلى وصفه، فقال: أمن تذکر جیران بذی سلم ×× مزجت دمعا جری من مقلة بدم / أم هبت الریح من تلقاء کاظمة ×× و أو مض البرق فی الظلماء من أضم. من: تعلیل للمزج، و المصدر مضاف إلى المفعول. و الجیران: جمع جار، و فی التنکیر مع دوام التذکر إشعار بأنهم لعلو المقام لایصل إلیهم الأوهام. و السلم. »
انجام اثر
« و ملخص المعنی: یا رب ! وائذن لسحائب رحمة فائضة منک على الدوام ... ما رنحت ریح الصبا أغصان و العذبات «کذا» و أطرب العیس حادی العیس بطرائف النغمات. یقول الفقیر إلى الله الغنی: محمد صالح بن أحمد المازندرانی: هذا آخر ما أردت إثباته فی هذه السطور ذخیرة لیوم ینفع فی الصور، مسبحاً بحمد بدیع الظلمات و النور، و مصلیا علی نبیه ما اختلف اللیالی و الشهور، محمد الذی نشط الخلائق بحداثه فی القبور، فی زمن مکمن الخفاء إلى عالم الظهور، و علی آله و أصحابه الشافعین لأهل الفجور. و یسأل عنهم إذا بعثر ما فی القبور. تمت القصیدة الشریعة الموصوفة بالبردة لأهل العشق و الحال فی سنة 1083 »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 930/6
الذریعة 6/14
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● شرح قصيدة البردة / ادبیات / عربی
š.-u qaṣīdat-il-burda
مازندرانی، محمد صالح بن احمد، - 1081 ؟ قمری
māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e ahmad (- 1671)
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصیدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696)
ابیات قصیده برده «الکواکب الدریة» بوصیری را از جهت لغوی و ادبی شرح کرده است. این شرح یک یا چند بیت از قصیده را می‌آورد وسپس به جنبه لغوی و ادبی آن می‌پردازد. پس از آن به طور مختصر شرح می‌دهد و بیشتر سعی می‌شود که معانی مخفی را شرح نماید. در آخر شرح نام مؤلف تصریح شده و صاحب روضات یاد فرموده، لکن صاحب الذریعه (14: 6) چون به نسخه‌ای از این کتاب دست نیافته‌اند موضوع را با تردید تلقی فرموده پس از عنوان کتاب و نام شارح می‌گویند: «ذکره فی الروضات، و لعل مراده «شرح المقصورة الدریدیة» الذی مر بعنوان شرح الدریدیة». صاحب ریحانة الأدب (3: 424-426) نیز در شرح حال مرحوم ملاصالح از «شرح قصیده برده» یاد کرده است.
آغاز: بسم ... الحمدلله الذی خلق نور محمد قبل خلق الأرض و السماء، و جعله دلیلاً علی کمال لقدرة و عظمة الکبریاء و الصلوة علیه و علی آله الذین هم أکرم الأحباء، سیما أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب سید الأوصیاء. و بعد، فإنی لما نظرت إلى قصيدة بردة، التي نظمها فی مدح النبی شرف الدین محمد أبوعبدالله المصری، وجدتها على درر الفوايد محتوية علی غرر الفراید؛ أحببت أن أشیر إلى تفسیر لغاتها و ترکیبها فی کل باب، ثم إلى ملخص معانیها من غیر إخلال و لاإطناب. فأقول: لما کان مبناها العشق و المحبة على الکمال، عطف عنان المقال إلى وصفه، فقال: أمن تذکر جیران بذی سلم ×× مزجت دمعا جری من مقلة بدم / أم هبت الریح من تلقاء کاظمة ×× و أو مض البرق فی الظلماء من أضم. من: تعلیل للمزج، و المصدر مضاف إلى المفعول. و الجیران: جمع جار، و فی التنکیر مع دوام التذکر إشعار بأنهم لعلو المقام لایصل إلیهم الأوهام. و السلم.
انجام: و ملخص المعنی: یا رب ! وائذن لسحائب رحمة فائضة منک على الدوام ... ما رنحت ریح الصبا أغصان و العذبات «کذا» و أطرب العیس حادی العیس بطرائف النغمات. یقول الفقیر إلى الله الغنی: محمد صالح بن أحمد المازندرانی: هذا آخر ما أردت إثباته فی هذه السطور ذخیرة لیوم ینفع فی الصور، مسبحاً بحمد بدیع الظلمات و النور، و مصلیا علی نبیه ما اختلف اللیالی و الشهور، محمد الذی نشط الخلائق بحداثه فی القبور، فی زمن مکمن الخفاء إلى عالم الظهور، و علی آله و أصحابه الشافعین لأهل الفجور. و یسأل عنهم إذا بعثر ما فی القبور. تمت القصیدة الشریعة الموصوفة بالبردة لأهل العشق و الحال فی سنة 1083
[دنا 930/6؛ الذریعة 6/14]
نسخه‌های خطی این اثر
7 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
کتابخانه‌های اصفهان
اصفهان
|
80 | بی‌کاتب | 1083ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 2 |
گلپایگانی
قم
|
2-18/104 | بی‌کاتب | سه‌شنبه 20 رمضان 1104ق | نسخ | 89 | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
29405 | محمود بن سعید | 1125ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 4 |
گلپایگانی
قم
|
1575-9/125 | عبدالرحیم بن رمضان | 13 ذیقعده 1126ق | نسخ | 69 | شناسنامه ← |
| 5 |
گلپایگانی
قم
|
3841/2-19/171 | بی‌کاتب | قرن 13 | نسخ | 172 | شناسنامه ← |
| 6 |
مسجد اعظم
قم
|
1570/7 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نستعلیق | 48 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
887 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نستعلیق | 87 | شناسنامه ← |