شرح قصة حی بن یقظان

● شرح قصة حی بن یقظان = الرسالة المرموزة / فلسفه، داستان / عربی š.-u qiṣṣat-i ḥayy-i-bn-i yaqzān = ar-r.-u-marmūza ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, ḥoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) تاریخ تألیف: 414ق؛ محل تألیف: فردجان شیخ رئیس سه داستان مرموز فلسفی و عرفانی دارد (سلامان و ابسال، حی بن یقظان، طیر) و دومی که رساله حاضر باشد را در فردجان به درخواست یاران نگاشته و گزارش داده است. در این داستان بوعلی از کیفیت تکوین حی بن یقظان و سیر نفسانی او مباحثی می‌آورد. مهدوی تاریخ تألیف این اثر را، با توجه به محل تألیف آن، 414ق می‌داند. وی دو «شرح» و یک روایت منظوم و یک ترجمه فارسی آن را نشانی داده است و روایتی دیگر از این داستان به نام «حی بن یقظان علی بیان آخر» در دست هست. این داستان را ابن طفیل اندلسی نیز روایت کرده است. آغاز: بسمله. الحمدلله كفاء افضاله، و صلواته على نبيه ... و بعد فان اصراركم معاشر اخوانی علی اقتضائی شرح قصة حی بن یقظان هزم لجاجی عقد عزمی عن المماطلة و الدفاع فانقدت لمساعدتكم. انه قد تيسرت لی حین مقامی ببلادی برزة برفقائی انجام: قال الشيخ حيى بن يقظان لولا تقربى اليه بمخاطبتك منبهاً اياك لكان فيه شغل شاغل عنك، و ان شئت اتبعتنی الیه. چاپ: لیدن به انضمام حواشی مأخوذه از شرح ابن زیله، 1889م؛ استانبول، 1937م؛ قاهره، دارالمعارف: 1952، با تحقیق احمد امین؛ در ابن سینا و تمثیل عرفانی، قصة حی بن يقظان، تحقیق و ترجمه به فرانسه هانری کربن (تهران، انستیتو ایران و فرانسه: 1340) [الذريعة 17/ 92 و 128/7؛ فهرست مصنفات ابن سینا 94؛ فهرستواره منزوی 300/1-301 «ترجمه رساله حی بن يقظان»؛ صفا 631/1 «ترجمه و شرح آن، از روزگار علاءالدوله کاکویه»] شرح و حواشی: 1- حی بن یقظان (ترجمه و شرح)؛ جوزجانی، عبدالواحد بن محمد (-438) 2- شرح قصة حی بن يقظان = تفسير حى بن يقظان؛ ابن زیله، حسین بن محمد (-440) 3- حی بن يقظان (منظوم)؛ ابن هباریه، محمد بن محمد (414-509) 4- بديع الزمان في قصة حى بن يقظان؛ فضل الله بن روزبهان (860-925) 5- تفسير حى بن يقظان (2 عنوان) 6- شرح قصة حى بن يقظان = بیان رموز حی بن يقظان (2 عنوان)