شرح القانون

● شرح القانون / طب / عربی š.-ul-qānūn شمس الدین آملی، محمد بن محمود، - 753؟ قمری šams-o-dīn-e āmolī, mohammad ebn-e maḥmūd (- 1353) وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370- 428) اهدا به: مبارز الدین محمد بن مظفر تاریخ تألیف: 753ق شرحی است بر «القانون» ابن سینا با عنوان «قال، اقول» که به نام جمال الدین ابواسحاق بن محمودشاه نگاشته و در آن از شرح قطب الدین شیرازی بهره جسته است. در گزارش از امام و قرشی و مسیحی یاد می‌شود. آملی در دیباچه می‌گوید: قانون از بهترین نگارش‌های پزشکی است و دفتر نخستین آن بسیار موشکافانه نوشته شده و دانشمندانی مانند رازی و خونجی و قرشی بر آن گزارش نوشتند و نتوانستند آن را از دشواری درآورند و پرده از رازهای نهفته آن بردارند تا اینکه قطب شیرازی گزارشی درست بر آن نوشت و همه چیزها در آن آورد مگر اینکه در کالبدشکافی کوتاه آورد با این‌که شایسته بود این بخش را روشن‌تر سازد. او می‌خواست که روزگار یاریش دهد تا آن را به پایان رساند، افسوس که درگذشت. من خواستم گزارشی گزیده و کوتاه و بسنده بنویسم مگر اینکه دشمنی روزگار با دانشمندان و ارزش نهادن مردم به دانش و هنر مرا بازمی‌داشت. آغاز: بسملة الحمدلله الذی دقت حکمته فی خلقه الانسان وعمت نعمته عليهم من فرط الاحسان ... اما بعد فان احوج خلق الله اليه محمد بن محمود الاملی ... يقول لما تطابقت الآراء و اتفقت العقلاء على ان اشد العلوم حاجة و اتمها غاية بل اقدمها دراية و اولاها رعاية علم الطب و كان خير ما صنف فيه و دون لطالبيه كتاب القانون للشيخ الرئيس خاتم الحكماء ابی علی بن سینا تجاوز الله ... چاپ: چند دانشمند آن را با حاشیه حکیم علی گیلانی (- 1018) در دو جلد (1 به سال 1268 ص 530 و 2 به سال 1265 ص 585) در مطبعه علویه خان علی بخش خان لکنو به چاپ رساندند [کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 268؛ الذريعة 389/13 - 390؛ مشار 557؛ مجلة معهد المخطوطات 2/5 ص 248؛ قنواتی ص 25 مهدوی: 194؛ کشف الظنون 2-1313؛ معجم المؤلفين 11-314؛ هدية العارفين 2-159؛ دنا 907/6 (16 نسخه)]