شرح القانون

● شرح القانون = شرح کلیات القانون / طب / عربی š.-ul qānūn = š.-u kullīyāt-il qānūn قطب مصری، ابراهیم بن علی، - 618 قمری qotb mesrī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (- 1222) وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370- 428) اهداء به: محمد بن احمد ساوجی شرحی است بر کلیات قانون، بر منوال شرح «فخر رازی» و بر اساس همان شرح و بر پایه شفاهیات درسی او؛ زیرا شارح، کتاب قانون را نزد وی خوانده است. شارح اهل مغرب بوده و برای تحصیل علم، نخست به مصر سفر کرده؛ سپس آوازه «فخر رازی» او را به خراسان کشانیده و در اندک زمانی در ردیف شاگردان برجسته او درآمد و متأسفانه در قتل عام سال 618ق در نیشابور، به دست مغولان به قتل رسیده است. وی هنگامی که قانون را از امام فخر رازی فرا می‌گرفته، بسیار فوائد طبی حفظ و مشکلات قانون را حل کرده است سپس این یادداشت‌ها را به نام «سید الوزراء دستور العراقین افتخار جهان محمد بن احمد ساوجی» در این کتاب گرد آورده است. وی خود در دیباچه می‌گوید در این شرح نخست تتبع مختصر ایلاقی کردم و سپس آن را رها کرده به شرح قانون پرداختم. اما چیزی که مشهود است آن است که وی در اوایل این شرح، نخست سخن‌ها و شکوک امام رازی را نقل می‌کند و بر اساس سخن او مباحثی می‌آورد و پس از چند فصل، آن روش را ترک گفته و به نقل سخن امام التزام ندارد. عناوین این شرح (مانند شرح فخر رازی) «المتن» و «التفسیر» است. آغاز: بسمله، الحمدلله المدبر الحکیم الفاطر العلیم الذی ... اما بعد فیقول سیدنا و استادنا قطب الملة و الدین ابراهیم بن علی بن محمد السلمى المصرى متن: الطب علم يعرف منه احوال و البدن الانسان ... التفسير: قال مولانا اكمل العالم مدالله في عمره ان الطب في لغة العرب الحذق و لذلك يقال لكل حاذق طبيب ... انجام: كانت الحركة التشنجيه محللة للرطوبات العزيزيه، و ذلك سبب لاستيلاء الضعف، و الله اعلم و احکم، و حسبنا الله و نعم الوكيل. [دنا 902/6؛ معجم المؤلفين 67/1؛ کشف الظنون 1312/2؛ الوافى بالوفيات 69/6؛ قنوانی: 207؛ مهدوی: 193]