شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
شرح عقائد
š.-e ‘aqā’ed
1
نسخه ثبت‌شده
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/40349
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #40349
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 130
زبان و قالب:
فارسی
رده‌های موضوعی:
کلام و اعتقادات
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرحی است مزجی از دانشمندی شیعی بر یکی از متون کلامی اهل سنت. از اثبات واجب الوجود شروع می‌شود و از صفات و افعال الهی و نبوت و امامت و معاد بحث می‌کند. نسخه‌ای است بدون آغاز و انجام، لذا نام اصلی آن دست نداد. در مبحث امامت چنین آمده: «... مولانا سعدالدین تفتازانی در شرح چنین می‌گوید ...»، در جای دیگر تصریح می‌کند که شارح ملا سعدالدین تفتازانی است. در بحث کلام الهی آورده که مصنف قائل به کلام نفسی است. بنابراین ممکن است گزارش فارسی بر عقائد نسفی یا العقائد النسفیه، تألیف ابوحفص عمر بن محمد نسفی (-537) و ناظر به شرح ملاسعدالدین تفتازانی، مسعود بن عمر (-791ق) بوده است. وی از میرسید شریف جرجانی (-816ق) دفاع نموده و معتقد است که وی عالمی شیعی بوده است و از روی تقیه طرفداری حنفیه می‌کرده است، و همچنین خواجه نصیرالدین طوسی صاحب تجرید العقائد که شکی در تشیع او نیست (در مبحث امامت) در همین بحث امامت آمده: «این فقیر شنید از امیر سید محمد علیه الرحمة و الغفران که فرزند امیر سید شریف است که روزی در اثناء درس می‌فرمودند که حضرت میر گفته‌اند که سه کس از علماء را نظیر نبوده است: زیرکی همچو ابوعلی نیامده و متکلمی همچو امام فخرالدین رازی و محققی همچون خواجه نصیرالدین طوسی ...». از این عبارت معلوم می‌شود که نویسنده این کتاب از شاگردان شمس الدین محمد بن علی بن محمد جرجانی شیعی (-838ق) پسر میر سید شریف جرجانی بوده است. در هر حال شرحی است مزجی با فارسی روان و دور از تعقید و تکلف و در عین حال متین و مستدل که در هر جا متن با اندیشه شیعی امامی مغایرت دارد به رد و نقض آن می‌پردازد. در مسئله کلام الهی و رؤیت الهی و جبر و اختیار و امامت به تفصیل پرداخته و گهگاه به اشعار مثنوی و سخنان اهل کشف و اقوال حکما و متکلمین استدلال جسته و از نهج البلاغه و احادیث نبوی (ص) و روایات امامان شیعه استشهاد نموده و از تفسیر امام فخر رازی و کتاب عمدة العقائد ابوالبرکات و تفسیر قاضی و کتاب نهاية العقول امام فخر رازی و کتاب فردوس الاخبار یاد نموده و به نقل آراء شافعیه، معتزله حنفیه، اشاعره، متکلمان اهل سنت، کرامیه و خوارج پرداخته و در هر مبحثی مطالبی از خویش تحت عنوان «تذنیب، تذییل، تلخیص المقال و ...» افزوده است. ای کاش رساله نهم از مجموعه شماره 8173 نسخه کتابخانه سپهسالار را می‌توانستم با این نسخه مقابله کنم تا یکسانی یا مغایرت این دو با هم معلوم می‌گردید.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 844/6
فهرستواره منزوی 378/9
متن فنخا
● شرح عقائد / کلام و اعتقادات / فارسی
š.-e ‘aqā’ed
شرحی است مزجی از دانشمندی شیعی بر یکی از متون کلامی اهل سنت. از اثبات واجب الوجود شروع می‌شود و از صفات و افعال الهی و نبوت و امامت و معاد بحث می‌کند. نسخه‌ای است بدون آغاز و انجام، لذا نام اصلی آن دست نداد. در مبحث امامت چنین آمده: «... مولانا سعدالدین تفتازانی در شرح چنین می‌گوید ...»، در جای دیگر تصریح می‌کند که شارح ملا سعدالدین تفتازانی است. در بحث کلام الهی آورده که مصنف قائل به کلام نفسی است. بنابراین ممکن است گزارش فارسی بر عقائد نسفی یا العقائد النسفیه، تألیف ابوحفص عمر بن محمد نسفی (-537) و ناظر به شرح ملاسعدالدین تفتازانی، مسعود بن عمر (-791ق) بوده است. وی از میرسید شریف جرجانی (-816ق) دفاع نموده و معتقد است که وی عالمی شیعی بوده است و از روی تقیه طرفداری حنفیه می‌کرده است، و همچنین خواجه نصیرالدین طوسی صاحب تجرید العقائد که شکی در تشیع او نیست (در مبحث امامت) در همین بحث امامت آمده: «این فقیر شنید از امیر سید محمد علیه الرحمة و الغفران که فرزند امیر سید شریف است که روزی در اثناء درس می‌فرمودند که حضرت میر گفته‌اند که سه کس از علماء را نظیر نبوده است: زیرکی همچو ابوعلی نیامده و متکلمی همچو امام فخرالدین رازی و محققی همچون خواجه نصیرالدین طوسی ...». از این عبارت معلوم می‌شود که نویسنده این کتاب از شاگردان شمس الدین محمد بن علی بن محمد جرجانی شیعی (-838ق) پسر میر سید شریف جرجانی بوده است. در هر حال شرحی است مزجی با فارسی روان و دور از تعقید و تکلف و در عین حال متین و مستدل که در هر جا متن با اندیشه شیعی امامی مغایرت دارد به رد و نقض آن می‌پردازد. در مسئله کلام الهی و رؤیت الهی و جبر و اختیار و امامت به تفصیل پرداخته و گهگاه به اشعار مثنوی و سخنان اهل کشف و اقوال حکما و متکلمین استدلال جسته و از نهج البلاغه و احادیث نبوی (ص) و روایات امامان شیعه استشهاد نموده و از تفسیر امام فخر رازی و کتاب عمدة العقائد ابوالبرکات و تفسیر قاضی و کتاب نهاية العقول امام فخر رازی و کتاب فردوس الاخبار یاد نموده و به نقل آراء شافعیه، معتزله حنفیه، اشاعره، متکلمان اهل سنت، کرامیه و خوارج پرداخته و در هر مبحثی مطالبی از خویش تحت عنوان «تذنیب، تذییل، تلخیص المقال و ...» افزوده است. ای کاش رساله نهم از مجموعه شماره 8173 نسخه کتابخانه سپهسالار را می‌توانستم با این نسخه مقابله کنم تا یکسانی یا مغایرت این دو با هم معلوم می‌گردید.
[دنا 844/6؛ فهرستواره منزوی 378/9]
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
گوهرشاد
مشهد
|
924/2 | بی‌کاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |