شرح رسالة الزينون الكبير

● شرح رسالة الزينون الكبير / فلسفه / عربی š.-u r.-iz zīnūn-il kabīr فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951) گزارشی کوتاه بر رساله زینون است که چون شرح برخی از شارحان نصرانی برای فارابی رضایت‌بخش نبوده آن را شرح نموده است. رساله زینون دارای شش بخش بوده که در گزارش فارابی بر آن، متن و شرح درهم آمیخته و تمایز آن میسر نیست. بخش‌های این رساله عبارت اند از 1. اثبات واجب الوجود که با بهره از برهان امکان به اثبات واجب پرداخته و در پی آن با استفاده از برهان «اسد و اخضر»، «تضایف»، و «وسط و طرف» به رد تسلسل پرداخته است؛ 2. در صفات واجب الوجود که به برهان توحید، عدم جسمیت و عدم نقطه بودن واجب پرداخته و به بحث اتحاد عاقل به معقول در خداوند اشاره شده و در نهایت با اشاره‌ای مختصر به صفات حیات، علم، حکمت، و فرید بودن واجب دارد؛ 3. در بیان نسبت اشیاء به خداوند که به قاعده الواحد تمسک کرده و به شرح عقول ده گانه پرداخته شده است. که در پایان گزارشی از ارسطو در بیان کیفیت صدور کثیر از واحد ارائه کرده است؛ 4. در بیان نبوت که به جایگاه مقام نبوت و تشریع آن اشاره‌ای کوتاه دارد؛ 5. در بیان شریعت در چند سطر کوتاه به فلسفه تنصیص احکام و جایگاه آن در تربیت نفوس پرداخته شده است؛ 6. در بیان معاد که در ذیل چند عبارت کوتاه اساس اعتقاد معاد را بر بنیاد شرع و اخبار نبوت استوار دانسته و بر همین اساس لذات آن جهان را هم در ظرف عقلیات دانسته و هم در حسیات. پایان این رساله، روایتی باقیمانده از سقراط آمده که توسط افلاطون برای ارسطو نقل شده و سقراط گزارشی از ویژگی‌های طلاب حکمت را ارائه کرده است که در پی آن فارابی، افزون بر گفته سقراط، با موعظه‌ای کوتاه به ارزش دانش آموختن در نزد غیر اشاره نموده و معتقد است که هر کسی می‌تواند از افراد مادون خود حکمت بیاموزد و سپس خود با شرایطی حکمت را یاد دهد. آغاز: رب اعنى فى جميع الاحوال و الاقوال و تمم امورنا في الحال و الاستقبال قال الحكيم ابو نصر الفارابي ... رايت لزينون الكبير تلميذ ارسطاطاليس و للشيخ اليوناني رسائل قد شرحها النصارى شروحا تركوا بعضها و زادوا فشرحت اما كما وجب على الشارح شرح نص، فاول هذه الرسالة رسالة الزينون الكبير اليوناني. قال الزينون 1- فى الدلالة على وجود المبداء الأول ... انجام: فإذا فارقته نفسه بقيت في حيرة و بلاء نعوذ بالله من عذاب الآخرة، تمت چاپ: حیدرآباد، 1930 و 1931؛ بمبئی، 1937، ضمن رسائل فارابی؛ گنجینه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1379ش، با تصحیح حامد ناجی اصفهانی؛ اسماعیل واعظ جوادی آن را به فارسی ترجمه و در مجله تحقی، جلد 2، ش 7، صص 11-8 چاپ کرده است [دنا 735/6 (25 نسخه)؛ الذریعة 286/13، رقم 1039 با عنوان «شرح رسالة زینون الاول»؛ مؤلفات الفارابی 39]