شرح رباعیات جامی

● شرح رباعیات جامی / عرفان و تصوف، شعر / فارسی š.-e robāʻīyyāt-e jāmī جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493) تاریخ تألیف: 1 رجب 876ق شرحی است بر 43 رباعی که در مسئله وجود سروده است و آن رباعیات را چنین توصیف نموده: «رباعی چند در اثبات وحدت وجود و بیان تنزلاتش بمراتب شهود با تنبه بر کیفیت دریافتن آن علی سبیل الکشف و العرفان و رسیدن آن بطریق الذوق و الوجدان». (مهدی ولایی) آغاز: حمد الاله هو بالحمد حقيق ×× در بحر نوالش همه ذرات غریق / نا کرده ز فضل محض توفیق رفیق ×× نسپرده طریق شکر او هیچ غریق، پاکا یگانه‌ای که کثرت ثنویت صفت و موصوف را گرد سراپرده عزت وحدتش راه نیست ... اما بعد نموده می‌شود که پیش از انشای این نامه نامی و افشای این صحیفه گرامی رباعی چند در اثبات وحدت وجود و بیان تنزلاتش [به] مراتب شهود با تنبیه بر کیفیت یافتن آن علی سبیل الکشف و العرفان و رسیدن بآن بطریق الذوق و الوجدان سمت اتمام گرفته بود و صورت انتظام پذیرفته اما چون ترجمان زبان را بواسطه رعایت قافیه میدان عبارت تنگ بود و ره نورد بیان را بجهت محافظت بر وزن پای اشارت لنگ ... لاجرم در ذیل آن رباعیات ... کلمه ای چند منثور از سخنان کبرای دین و عرفای اهل یقین مرقوم و مسطور می‌گردد انجام: و حضرت مخدومی ... در ذیل ... این دو بیت مثنوی که موافق حال و مطابق قال کمینه است نوشته‌اند: حرف درویشان بدزدد مرد دون ×× تا بخواند بر سلیمی آن فسون / کار دونان روشنی و گرمی است ×× کار دونان حمله و بی شرمی است؛ رباعی: جامی که نه مرد خانقا هست و نه دیر ×× نی با خبر از وقفه نه آگاه ز سیر / هم فاتحه هم خاتمه‌اش جمله نوشت ×× فافتح بالخير رب و اختم بالخير چاپ: تهران، 1343؛ حدود 1310 همراه چند کتاب دیگر در حیدر آباد هند؛ تهران، با مقدمه ایرج افشار با رساله در تصوف بهمراه لوامع و لوایح [دنا 722/6-725 (83 نسخه)؛ الذریعه 68/10 و 279/13؛ نسخه‌های منزوی 808/4 و 3472/5؛ مکتبه امیرالمؤمنین 447/2؛ فهرستواره منزوی 178/6-179]