شرح حماسة ابی تمام

● شرح حماسة ابی تمام / ادبیات / عربی š.-u ḥamāsat-i abi tamām خطیب تبریزی، یحیی بن علی، 421 - 502 قمری xaṭīb-e tabrīzī, yaḥyā ben ‘alī (1031 - 1109) وابسته به: دیوان ابوتمام = دیوان الحماسة؛ ابوتمام، حبیب بن اوس (190-231) به قول حاجی خلیفه و یاقوت، خطیب تبریزی سه شرح صغیر و متوسط و طویل بر حماسه ابوتمام نگاشته که نسخه حاضر شرح متوسط او است. متن اصلی حماسه، دارای ده باب می‌باشد که «حماسه»، نام کامل آن است و به همان نام مشهور است؛ بقیه ابواب در موضوعات مراثی ادب، ههجاء مذمة النساء و غیر اینها می‌باشد. بنابر آنچه در کشف الظنون آمده ابوتمام در راه بازگشت از خراسان و عبور از شهر همدان، وارد منزل «ابوالوفاء بن سلمه»، می‌شود و پس از چندی، برف بسیار سنگینی در همدان باریده و راه را برای مسافران بسته و باعث اندوه بسیار ابوتمام شده و به عکس، ابوالوفاء را که مقدم ابوتمام را بسیار نیکو می‌داشته، به وجد و سرور آورده، لذا ابوالوفاء، مهمان خود را که تن به قضای الهی داده بود، به کتابخانه شخصی خود راهنمایی نموده تا اوقات فراغت خود را با کتاب‌ها بگذراند. ابوتمام فرصت را غنیمت شمرده، دست به تألیف 5 کتاب می‌زند که اولین آنها، «الحماسة» می‌باشد. بر این کتاب، شروح بسیاری نوشته شده که تفصیل آنان در کشف الظنون آمده است. آغاز: بسمله الحمدلله حمد الشاکرین اما بعد حمد الله الذی لا یبلغ صفاته الواصفوان و لا یدرک یقینه العارفون ... [بروکلمان 279: 1 و 331؛ معجم الادباء 27: 20؛ کشف الظنون 692: 1؛ معجم المطبوعات 767: 1]