شرح حفظ الصحة

● شرح حفظ الصحة / طب / فارسی š.-e hefz-os-sehha قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی، ق 12 قمری qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad yahyā (- 18c) وابسته به: حفظ الصحة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) اهدا به: رستم خان سپهسالار تاریخ تألیف: 1105ق ترجمه و شرح بر رساله حفظ الصحه ابن سینا که او خود آن را «الدر النفیس للشیخ الرئیس» می‌خواند. او در دیباچه ملتزم شده که باب 9 رساله شیخ را که در باب آداب باده‌نوشی است، برای رعایت تقید فراوان رستم خان به متابعت شرع ترجمه نکند: «چون ذات ملکی صفات ... که پرورده آب و هوای چمن همیشه بهار متابعت شریعت غرای نبوی ... است فصلی را که مؤلف رساله در بیان کیفیت شرب مدام ایراد نموده بود ... اسقاط کرد». اما شارح به‌جای اسقاط باب 9 رساله، به نقل دلایل بدی و نکوهش میخواری پرداخته و در انجام باب، روش ساختن «شراب حلال» را بیان می‌کند. همچنین شارح (بدون این‌که در دیباچه تذکر دهد) نام برخی از بازی‌هایی را که ابن سینا در باب 13 رساله به عنوان ورزش توصیه و تأکید می‌کند (مانند نرد و شطرنج) حذف کرده است. شارح یک باب نیز بر رساله افزوده (باب 14) در بیان احوال آب‌های نیک و بد و در خاتمه این باب درباره هوا و موجبات فساد و شرایط خوب و بد آن سخن می‌گوید. قزوینی در این باب چند روش برای شیرین کردن و تصفیه آب نیز نشان می‌دهد. شیوه وی در این شرح آن است که نخست یک کلمه یا جمله از آغاز هر باب را نقل و سپس به ترجمه و شرح و تفصیل می‌پردازد. آغاز: حمد بیحد و سپاس افزون از عد حافظی را سزاست ... (و پس از دیباچه بسیار مبسوط) الباب الاول فی ذوی الکیفیات الی آخره باب اول در بیان صاحبان کیفیات است بدانکه اول کیفیاتی که الله تعالی به حکمت بالغه مدار دیگر کیفیات بر آن گذارده ... چهار است. انجام: و گلاب معطر نماید و الله اعلم بالصواب قدوقع الفراغ من تنمیقه ... بیمین مؤلفه و مترجمه ... عبدالکریم بن محمد یحیی القزوینی فی الشهر الثالث من السنة الخامسه من العشر الاول من المائه الثانیه من الالف الثانی و المرجو ... الصفح عما زلت به القدم او طغی به القلم. چاپ: گنجینه بهارستان، علوم و فنون-2، پزشکی-2، مسلسل 10، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تابستان 1386ش، به کوشش مرکز پژوهش‌های کتابخانه مجلس شورای اسلامی، با تصحیح منصوره عرب و دکتر سید حسین رضوی برقعی. [فهرستواره منزوی 3511/5]