شرح حدیث «کنت کنزا مخفیا»

● شرح حدیث «کنت کنزا مخفیا» = الاعیان الثابتة / شرح حدیث / عربی š.-u ḥadīṯ-i «kunt-u kanz-an maxfiyyā» = al-a‘yān-uṯ-ṯābita ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری ebn-e ‘arabī, moḥammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241) نویسنده می گوید که یکی از اهل علم حدیث قدسی «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لاعرف» را طرح کرده است و از هر کس پرسیده جواب درستی دریافت نکرده، لذا شرح آن را از او خواسته است و پاسخ قانع کننده‌ای شنیده است. اشکال این است که شرط خفای چیزی مخلوق بودن است و حق تعالی منزه است از این امر. مؤلف درجواب این اشکال چهار وجه را بیان می‌کند: 1. اینکه مراد از خفا، عدم وجود عارف به ذات او باشد؛ 2. اینکه اشیاء دارای دو وجود هستند یکی وجود علمی که به آنها «اعیان ثابته» گویند و دیگری وجود خارجی و مراد از خفاء، به نسبت به اعیان ثابته بوده؛ 3. ممکن است بگوییم خفاء از اضداد است که هم به معنی کتمان و خفاء آمده و هم به معنی ظهور و در این حدیث هم مراد ظهور باشد؛ 4. مراد از کنز مخفی، در غایت ظهور بودن است ... . (فاضل) این رساله در سال‌های اخیر با استناد به دلائل و شواهد ناکافی در مجموعه رسائل فلسفی صدرالمتالهین و با انتساب به او چاپ شده است و در برخی منابع آن را به علاء الدوله سمنانی منسوب کرده‌اند بنابر این این رساله به چهار نفر نسبت داده شده و اکثراً از محی الدین دانسته‌اند و عثمان یحیی در ضمن مؤلفات ابن عربی از رساله‌ای با عنوان «شرح حدیث قدسی و مسائل» یاد می‌کند که همین رساله است. آغاز: بسمله. اعلم وفقکَ الله لما يحب و يرضى ان بعض اهل العلم اورد على الحديث القدسى و هو قوله تعالى: كنت كنزا ... اشكالا عظيما. و ذكر انه سئل عن كثير من علمائنا و لم يذكروا له جوابا شافيا فلما تاملت فيها الهمنى الله اربعة جوابا فاذكر ما اورده ثم اردفه بالاجوبة التي انعم الله بها على و هو ان الخفاء من الامور النسبية. انجام: فخلقت الخلق، فسبحان من جعل الظهور مانعا للادراك و الستر و الحجاب سببا للظهور و الادراک، و هو اعلم بالحقايق. چاپ: مشار عربی، ص425؛ طهران، سنگی، 1315ق، وزیری، (کلمات المحققین: ج2، صص 185-186)، با انتساب به ابن عربی؛ ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-1، مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380ش، با تصحیح فاطمه فنا [کشف الظنون، الذريعة 205/13؛ ريحانة الادب 255/5؛ مؤلفات ابن عربی، چاپ سال 1413 هـ صفحه 390]