نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح حدیث الغمامة

š.-u ḥadīt-il-ġamāma
60 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/39052
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39052
تاریخ و سده تألیف: 1099 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 19، ص 483 تا 486
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح حدیث البساط (š.-u ḥadīt-il-basāṭ)
محل تألیف: اصفهان

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعه‌ای از حدیث را می‌آورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح می‌کند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید می‌گوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سال‌ها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد می‌کند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... »
انجام اثر
« اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 190/13 و 191 رقم 663 فهرستگان حدیث 311/4-315 دنا 616/6-617

متن فنخا

● شرح حدیث الغمامة = شرح حدیث البساط / شرح حدیث / عربی š.-u ḥadīt-il-ġamāma = š.-u ḥadīt-il-basāṭ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103؟ قمری qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692) تاریخ تألیف: شعبان 1099ق؛ محل تألیف: اصفهان شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعه‌ای از حدیث را می‌آورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح می‌کند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید می‌گوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سال‌ها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد می‌کند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است. آغاز: بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... انجام: اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم [الذریعة 190/13 و 191 رقم 663؛ فهرستگان حدیث 311/4-315؛ دنا 616/6-617]

نسخه‌های خطی این اثر

60 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
14670 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 210 شناسنامه ←
2
سپهسالار
تهران
1849 بی‌کاتب 1103ق شکسته نستعلیق 109 شناسنامه ←
3
فیضیه
قم
1787 بی‌کاتب قرن 11 و 12 نستعلیق 152 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
4763/1 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 102 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
36657 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 39 شناسنامه ←
6
مرکز احیاء
قم
2423 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 187 شناسنامه ←
7
ملک
تهران
879 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 175 شناسنامه ←
8
گلپایگانی
قم
4531-23/51 زین العابدین قرن 13 نسخ 71 شناسنامه ←
9
دائرة المعارف
تهران
1735/4-عکسی ابراهیم بن سعید محصص قرن 13 نسخ 118 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
16547 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
14614/2 بی‌کاتب اواخر قرن 13 شکسته نستعلیق 71 شناسنامه ←
12
دائرة المعارف
تهران
965/1 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 83 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
921 ط بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 119 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
5500/5 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 39 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
3740/5 علی اصغر نجف آبادی قرن 13 نسخ 204 شناسنامه ←
16
مدرسه غرب
همدان
646/2 بی‌کاتب با تاریخ 1221ق شکسته نستعلیق 85 شناسنامه ←
17
گلپایگانی
قم
6184-31/64 اسدالله یک‌شنبه 15 جمادی الثانی 1237ق نسخ 147 شناسنامه ←
18
ملی
تهران
831/2 غیاث الدین بن سید صدر الدین بار فروشی مازندرانی 1240ق - 4 شناسنامه ←
19
الهیات
تهران
626/1 محمد کهنلو 17 ربیع الثانی 1241ق نسخ 73 شناسنامه ←
20
مرعشی
قم
1456/2 بی‌کاتب 20 شوال 1242ق نستعلیق 34 شناسنامه ←
21
رضوی
مشهد
7725 امیر عبدالهدی بن سید رضا 1250ق نسخ 127 شناسنامه ←
22
دائرة المعارف
تهران
1123 سید علی 1250ق نستعلیق 122 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
8903/13 بی‌کاتب 3 شوال 1250ق نستعلیق، نسخ 22 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
3445/13 مهرعلی تبریزی شعبان 1251ق نستعلیق 52 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
13217/1 محمد بن علی اصغر قاینی چهارشنبه 27 ذیحجه 1254ق نستعلیق 51 شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
5659/1 محمد بن علی مدد دوشنبه 24 صفر 1261ق نسخ 102 شناسنامه ←
27
نوربخش
تهران
856 علی بن جعفر نجف آبادی 1262ق نسخ 121 شناسنامه ←
28
دانشگاه
تهران
403 محمد حسین فرزند حاج محمد ابراهیم سپاهانی 1263ق نسخ 116 شناسنامه ←
29
مرکز احیاء
قم
3452/1 بی‌کاتب پنج‌شنبه اواخر محرم 1264ق نسخ 103 شناسنامه ←
30
مرعشی
قم
15554 جعفر بن سید عبدالله شبر حسینی 21 رجب 1264ق نسخ 56 شناسنامه ←