شناسنامه کتابشناختی اثر
شرح حدیث الغمامة
š.-u ḥadīt-il-ġamāma
60
نسخه ثبتشده
از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/39052
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39052
پدیدآور / مؤلف:
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید
تاریخ و سده تألیف:
1099 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 19، ص 483
تا 486
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
شرح حدیث
عناوین دیگر و همتراز:
شرح حدیث البساط
(š.-u ḥadīt-il-basāṭ)
محل تألیف:
اصفهان
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعهای از حدیث را میآورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح میکند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید میگوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سالها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد میکند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... »
انجام اثر
« اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 190/13 و 191 رقم 663
فهرستگان حدیث 311/4-315
دنا 616/6-617
متن فنخا
● شرح حدیث الغمامة = شرح حدیث البساط / شرح حدیث / عربی
š.-u ḥadīt-il-ġamāma = š.-u ḥadīt-il-basāṭ
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
تاریخ تألیف: شعبان 1099ق؛ محل تألیف: اصفهان
شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعهای از حدیث را میآورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح میکند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید میگوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سالها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد میکند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز: بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ...
انجام: اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم
[الذریعة 190/13 و 191 رقم 663؛ فهرستگان حدیث 311/4-315؛ دنا 616/6-617]
نسخههای خطی این اثر
60 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
14670 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 2 |
سپهسالار
تهران
|
1849 | بیکاتب | 1103ق | شکسته نستعلیق | 109 | شناسنامه ← |
| 3 |
فیضیه
قم
|
1787 | بیکاتب | قرن 11 و 12 | نستعلیق | 152 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
4763/1 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 102 | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
36657 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرکز احیاء
قم
|
2423 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 187 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملک
تهران
|
879 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 175 | شناسنامه ← |
| 8 |
گلپایگانی
قم
|
4531-23/51 | زین العابدین | قرن 13 | نسخ | 71 | شناسنامه ← |
| 9 |
دائرة المعارف
تهران
|
1735/4-عکسی | ابراهیم بن سعید محصص | قرن 13 | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
16547 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
14614/2 | بیکاتب | اواخر قرن 13 | شکسته نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 12 |
دائرة المعارف
تهران
|
965/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 83 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
921 ط | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 119 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
5500/5 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
3740/5 | علی اصغر نجف آبادی | قرن 13 | نسخ | 204 | شناسنامه ← |
| 16 |
مدرسه غرب
همدان
|
646/2 | بیکاتب | با تاریخ 1221ق | شکسته نستعلیق | 85 | شناسنامه ← |
| 17 |
گلپایگانی
قم
|
6184-31/64 | اسدالله | یکشنبه 15 جمادی الثانی 1237ق | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 18 |
ملی
تهران
|
831/2 | غیاث الدین بن سید صدر الدین بار فروشی مازندرانی | 1240ق | - | 4 | شناسنامه ← |
| 19 |
الهیات
تهران
|
626/1 | محمد کهنلو | 17 ربیع الثانی 1241ق | نسخ | 73 | شناسنامه ← |
| 20 |
مرعشی
قم
|
1456/2 | بیکاتب | 20 شوال 1242ق | نستعلیق | 34 | شناسنامه ← |
| 21 |
رضوی
مشهد
|
7725 | امیر عبدالهدی بن سید رضا | 1250ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 22 |
دائرة المعارف
تهران
|
1123 | سید علی | 1250ق | نستعلیق | 122 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
8903/13 | بیکاتب | 3 شوال 1250ق | نستعلیق، نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرعشی
قم
|
3445/13 | مهرعلی تبریزی | شعبان 1251ق | نستعلیق | 52 | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
13217/1 | محمد بن علی اصغر قاینی | چهارشنبه 27 ذیحجه 1254ق | نستعلیق | 51 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
5659/1 | محمد بن علی مدد | دوشنبه 24 صفر 1261ق | نسخ | 102 | شناسنامه ← |
| 27 |
نوربخش
تهران
|
856 | علی بن جعفر نجف آبادی | 1262ق | نسخ | 121 | شناسنامه ← |
| 28 |
دانشگاه
تهران
|
403 | محمد حسین فرزند حاج محمد ابراهیم سپاهانی | 1263ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرکز احیاء
قم
|
3452/1 | بیکاتب | پنجشنبه اواخر محرم 1264ق | نسخ | 103 | شناسنامه ← |
| 30 |
مرعشی
قم
|
15554 | جعفر بن سید عبدالله شبر حسینی | 21 رجب 1264ق | نسخ | 56 | شناسنامه ← |