نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح حدیث الغمامة

š.-u ḥadīt-il-ġamāma
60 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/39052
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #39052
تاریخ و سده تألیف: 1099 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 19، ص 483 تا 486
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح حدیث البساط (š.-u ḥadīt-il-basāṭ)
محل تألیف: اصفهان

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعه‌ای از حدیث را می‌آورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح می‌کند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید می‌گوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سال‌ها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد می‌کند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... »
انجام اثر
« اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 190/13 و 191 رقم 663 فهرستگان حدیث 311/4-315 دنا 616/6-617

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح حدیث الغمامة = شرح حدیث البساط / شرح حدیث / عربی š.-u ḥadīt-il-ġamāma = š.-u ḥadīt-il-basāṭ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103؟ قمری qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692) تاریخ تألیف: شعبان 1099ق؛ محل تألیف: اصفهان شرح مبسوطی است بر حدیث معروف به «حدیث الغمامة» که از معجزات حضرت امیرعلیه السلام دانسته شده است؛ این شرح دارای «مقدمه»ای است در دو «مطلب»: 1) احادیثی مناسب موضوع، 2) تمهیداتی مفید برای خواننده و این شرح. پس از آن قطعه‌ای از حدیث را می‌آورد و با عنوان «متن، شرح» آن را شرح می‌کند. این رساله به چند نام آمده: شرح حدیث البساط، شرح حدیث البساطة، شرح حدیث الغمام و یا غمامه که تمامی آنها نام یک حدیث طولانی است که آن را حسن بن سلیمان در کتاب «المحتضر» نقل کرده است. قاضی سعید می‌گوید از دیرباز بر آن بودم که همواره از انوار قدس کسب نور کنم و از نفحات انس استشمام نفحه انس پس به معروفترین حدیث حضرت علی علیه السلام حدیث غمامه دست یافتم و آنچه سال‌ها آرزو داشتم که شرح این حدیث کنم به انجام آن موفق شدم چه در بلده اصفهان آن را شرح کردم و هدیه احباب نمودم. وی از کتاب الاربعین و شرح کتاب التوحید خویش یاد می‌کند. مؤلف در مقدمه از حالات و مقامات سلمان فارسی سخن گفته است. آغاز: بسمله الحمدلله مدبر الادوار و معید الاکوار طبقاً عن طبق و عالماً بعد عالم لیجزی الذین اساؤا بما عملوا، و یجزی الذین احسنوا الحسنى عدلا منه ... و بعد فیقول کاسد رأس المال و راصد اسرار الآل محمد المدعو بسعید الشریف القمی ... انجام: اعاذنا الله من الشک و الارتیاب انه ولی الخیر و ملهم الصواب و لکن هذا آخرما اردنا ایراده من کشف بعض اسرار هذا الخبر فان اصبنا فی ذلک فمن الله الاکبر و من الانوار الائمة الاثنى عشر و ان اخطانا فمن انفسنا منبع الشر و الضرر و نستغفر الله من هفوات للسان ... و من الله اسئل العصمة عن الخطاء و الى الله المشتکی قد تم [الذریعة 190/13 و 191 رقم 663؛ فهرستگان حدیث 311/4-315؛ دنا 616/6-617]

نسخه‌های خطی این اثر

60 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مرعشی
قم
7351/5 نصیر بن میرزا باقر رشتی مشهور به ملاآقا بزرگ 1265ق - 24 شناسنامه ←
32
ملک
تهران
2856/2 محمد قاضی 1265ق شکسته 71 شناسنامه ←
33
ملی
تهران
1934 بی‌کاتب 1265ق نسخ 114 شناسنامه ←
34
مرعشی
قم
8553/1 محمد حسین بن محمد تقی طسوجی 1268-1269ق نستعلیق 52 شناسنامه ←
35
نمازی
خوی
888/2 الله قلی بن محمد آقا بیک من طایفه بیات ساکن دارالمرز ملایر 20 رمضان 1269ق نسخ 86 شناسنامه ←
36
ملا علی خوئی (شریف)
خوی
43/3 بی‌کاتب چهارشنبه 15 صفر 1270ق نستعلیق 56 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
14525/1 محمد حسین بن محمد هادی سبزواری 4 شعبان 1277ق نسخ 81 شناسنامه ←
38
گوهرشاد
مشهد
1916/2 آقا کوچک بن ملا علی شاهرودی دوشنبه 27 ربیع الاول 1277ق نستعلیق 63 شناسنامه ←
39
ملی
تهران
1527 بی‌کاتب 1278ق نسخ 106 شناسنامه ←
40
مجلس
تهران
5951/1 محمد عبدالصمد نجومی 1280ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
41
مرعشی
قم
2256 ابوالقاسم بن حسن شنبه 17 ربیع الثانی 1281ق نسخ 100 شناسنامه ←
42
مرعشی
قم
3707 حاج اسماعیل 1285ق نسخ 131 شناسنامه ←
43
مهدوی
تهران
691 اسمعیل 1286ق نسخ - شناسنامه ←
44
مجلس
تهران
12566/7 ابوالقاسم خوانساری رمضان 1287ق نسخ 113 شناسنامه ←
45
عمومی
مراغه
50 محمد شریف رضوی حسینی 18 جمادی الثانی 1287ق نسخ 146 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
1287 ط بی‌کاتب 1287ق نسخ 147 شناسنامه ←
47
ملی
تهران
4825 مهدی قمی 1297ق نستعلیق، ثلث 71 شناسنامه ←
48
ملی
تهران
1604 علی اکبر حاجی محمد صالح 1305ق نستعلیق، شکسته، نسخ 201 شناسنامه ←
49
رضوی
مشهد
21261 احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری سه‌شنبه 22 شوال 1315ق نسخ 65 شناسنامه ←
50
تویسرکانی
اصفهان
5/1 ملاعلی یزدی 1339ق - - شناسنامه ←
51
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
307/3 احمد بن علی اکبر بروجردی (حاج احمد خادمی) 1344ق نسخ 72 شناسنامه ←
52
دانشگاه
تهران
6901/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
53
مجلس
تهران
5500/8 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 61 شناسنامه ←
54
مجلس
تهران
842/1-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ - 44 شناسنامه ←
55
دانشگاه
تهران
2702/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 39 شناسنامه ←
56
امام جمعه
زنجان
3مجموعه بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
57
مجلس
تهران
17355 ض بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
58
شیخ علی حیدر
مشهد
556/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 34 شناسنامه ←
59
مرعشی
قم
5081/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 67 شناسنامه ←
60
مرعشی
قم
5005/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 52 شناسنامه ←