شرح حدیث الحقیقة

● شرح حدیث الحقیقة = الکمیلیة / شرح حدیث / عربی š.-u ḥadīṯ-il-ḥaqīqa = al-kumaylīyya علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری ‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251 - 1326) وابسته به: حدیث الحقیقة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (- 40) این شرح را به علامه حلی منسوب داشته‌اند و با همین نسبت در ضمن مجموعه کلمات المحققین به چاپ رسیده است و در فهرست دانشگاه نیز با این نسبت آمده اما (همانگونه که صاحب الذریعه نیز اشاره کرده‌اند) این نسبت دور از صواب می‌نماید. از دیباچه کتاب فهمیده می‌شود که مؤلف صاحب شغلی بزرگ (ظاهراً دیوانی) و در کار تدبیر مصالح امور مردم بوده: «فشرعت فی شرح هذه الالفاظ لکلمات العلویه العلیه ... باذن الباطن ... مع اشتغالی بمصالح الخلائق و تعلقی بانواع العلائق». مؤلف می‌گوید این رساله را در یک مجلس و «من غیر رویه و تفکر و تأمل و تدبر» نوشته است. همچنین مؤلف در دنباله شرح آخرین جملات حدیث کمیل می‌گوید: «و ما قلت فی شرح هذه الکلمات الجامعه جمیع الکمالات و اصول الطریقه و الحقیقه ذرة من جبل البیان و قطرة من بحر العرفان و ما کنت ماذونا بان اطول الکلام ...». آغاز: بسمله، الحمدلله الذی نطق ذاته بصفاته و حجب صفاته بافعاله ... اما بعد فقد التمس منی اخ فی الدین ان اکتب رسالة موجزة فی شرح کلام اخ سید المرسلین و امام العارفین علی بن ابی طالب امیرالمومنین صلوات الله علیه و سلامه حین سأله کمیل بن زیاد النخعی قدس سره عنه الحقیقة فقال صلوات الله علیه مالک و الحقیقة فقال کمیل اولست صاحب سرک قال بلی انجام: و ما قلت فی شرح هذه الکلمات الجامعة جمیع الکمالات و اصول الطریقة و الحقیقة ذرة منه ... و قطرة من بحر العرفان و ما کنت ما ذونا بان اطول الکلام فیها ... فی زمرة المومنین المتقین العارفین الواصلین من الانبیاء و المشایخ من الاولین و الاخرین ... آمین یا رب العالمین چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر سوم، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1378ش، تحقیق مهدی مهریزی، ص 183 - 198؛ طهران، سنگی، 1315ق، وزیری (کلمات المحققین: ج2، صص 160-164)؛ [تهران]، سنگی، 1315، رقعی، 15ص (صص 74-88) [الذریعة 196/13؛ مکتبة العلامة الحلی 132]