شرح جنة الاسماء

● شرح جنة الاسماء = شرح خواص جنة الاسماء = شرح دائرة علی بن ابی طالب = کنزالجواهر = نخبة الاسماء / علوم غریبه، شرح دعا / عربی š.-u jannat-il asmā’ = š.-u xawāṣṣ-i jannat-il asmā’ = š.-u dā’irat-i ‘alī-yi-bn-i abī-ṭālib = kanz-ul jawāhir = nuxbat-ul asmā’ غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112) وابسته به: جنة الاسماء؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (-40ق) شرحی است بر دو قصیده تائیه (38 بیتی) و رائیه (31 بیتی) منسوب به حضرت علی(ع) در آداب و شرایط نوشتن دعای جنة الاسماء و ترتیب کتابت حروف دائره و توصیف خواص آن که حضرت آن را به خواهش ابن منذر عبدالله بن حسان (از شیعیان امام(ع) و بزرگان کوفه) برای جلوگیری از بلای مرگبار طاعون سروده است. غزالی، در دیباچه این کتاب مدعی است هنگامی که در مدرسه نظامیه بغداد به وعظ و تدریس اشتغال داشته، خلیفه عباسی این دو قصیده را به او نمایانده که مشتمل بر اسم اعظم می‌باشند و خلفای سابق در جنگ‌ها با خود داشته و هنگام گرفتاری به آنها متوسل می‌شدند و بدین وسیله از هر شدت و گزندی مصون می‌ماندند. آغاز قصیده تائیه که سی و هشت بیت می‌باشد این است: «لقد بدات ببسم الله مفتتحا ×× ازکی المحامد حمد الله افتتحت» و آغاز قصیده هائیه که سی و هشت بیت می‌باشد این است: «احمد الله و اثنی شکره ×× فهو مولی زائد من شکره». بدوی، در مؤلفات غزالی (ص 377-381) در انتساب آن به حضرت علی و غزالی تردید کرده، آن را ساخته یک شیعی دانسته است. آغاز: بسملة، الحمدلله منزل الکتاب ذکراً مفصلاً و جاعل الملائکة رسلاً ... و بعد، فهذه مقدمة قدمتها المنظومة من کلام امیرالمومنین و قطب العارفین ذی المناقب المشهورة و الفضائل المذکورة مظهر العجائب و مفرق الکتائب امیرالمومنین ابی الحسن علی بن ابی طالب- صلوات الله و سلامه علیه- و ذلک لما قدمت مدینة السلام و کنت فی المدرسة النظامیة و انا جالس بها فی خلوتی، اذ جاءنی رجل من عند الخلیفة و قال: یدعوک الخلیفة فقمت ... فقال یا امام اتدری لای شیء احضرتک قلت: لا، فقال ان عندنا تحفة مدخرة من ذخائر هارون الرشید و هی اوراق مکتوبة، بخط الامام امیرالمومنین علی ابن ابی طالب (ع) موضوعه فی صندوق من الفولاد لم ندر ما هی ... و قال افتح الخزانة ففتح و اخرج ... مکتوب فیها بعد البسملة و حمدالله تعالی ... من لم یکن اقوالنا تردعه ×× فذلک عن صدر لنا ندفعه ... کان بالکوفة رجل یدعی بعبدالله حسان ... و لقبه ابوالمنذر و هو من اعیان اهل الکوفة ... یا ابا المنذر لقد ادخلت علینا حزناً شدیداً ... و قد نظمتها لک یا ابا المنذر ...، لقد بدات ببسم الله (مفتتحاً) ... انجام: بهذه التحفة و هذه الحکم التی قد اودعتها لکم فی هذه الابیات و هذه الدایرة اذ هی من الفوائد التی لم یسمح الزمان بمثلها وهذا ما انتهی الیه الکلام من امر هذه المنظومة المبارکة ... نفعنا الله بها و سائر المسلمین آمین یا رب العالمین [دنا 669/6: «شرح خواص جنة الاسماء» (20 نسخه)؛ اهل البیت فی المکتبة العربیة، سیدعبدالعزیز طباطبایی، ص 120؛ الذریعة 154/5؛ مؤلفات الغزالی، عبدالرحمن بدوی 377-381] شرح و حواشی: 1- زابعة الجنة فی ترجمة دايرة الجنة = ترجمه شرح جنة الاسماء؛ قزوینی خزاعی، محمد علی بن یوسف 2- شرح جنة الاسماء (ترجمه)