شرح التلویحات

● شرح التلویحات / فلسفه / عربی š.-ut-talwīḥāt ابن کمونه، سعد بن منصور، - 683 قمری ebn-e kamūne, sa‘d ebn-e manṣūr (- 1285) وابسته به: التلویحات سهروردی، یحیی بن حبش (549-587) تاریخ تألیف: 667ق کتاب شرحی است به طور «قال و اقول» بر تلویحات تألیف شیخ اشراق شهاب الدین یحیی سهروردی مقتول. لیکن کشف الظنون (ج 1 ص 329) آورده است که طرز این شرح به طور مزج است. در تذکرة النوادر و الذریعه، شرح تلویحات ابن کمونه با نام «تنقیحات» شناسانده شده و به نقل از فهرست دانشگاه نسخه مورخ 1118 نور عثمانیه، «تنقیحات فی شرح التلویحات تألیف شمس الدین شهرزوری مؤلف الشجرة الالهیه و تاریخ الحکماء» است. شمساء گیلانی در رساله حدوث عالم می‌نویسد: «سید شریف در حاشیه شرح حكمة العین از دو شارح حكمة الاشراق یاد کرده در صورتی که آن تلویحات است که دو شرح دارد یکی از شمس الدین شهرزوری و دیگری از ابن کمونه». مرحوم آقا ضیاءالدین دری پس از نقل سخن شمسا، در مقدمه کنز الحکمه، از حاشیه شمساء بر نسخه‌ای از رساله حدوث عالم چنین نقل کرده: «پس از چندی بر من معلوم شد که استادم در این مطلب اشتباه نموده و تلویحات را فقط ابن کمونه شرح نموده و شرح شمس الدین شهرزوری بر حكمة الاشراق است»، آنگاه می‌گوید: «و این شرح فعلاً نزد من موجود است و بسیار مفصل و مبسوط و غالب عبارات علامه شیرازی مأخوذ از شرح شهرزوری است». ابن‌کمونه از ایرادات نجم الدین دهرانی بر کتاب المعالم یاد کرده و ه صورت «متع الله بدوام افاداته» او را دعا گفته است. در شرح آخرین فصل تلویحات که مشتمل بر وصایا و نصایح است می‌گوید: مؤلف در این فصل 35 وصیت کرده که بسیار مهم و پر فائده‌اند و با شریعت حقه نیز مغایرتی ندارند و نیز الفاظی چند را که نیازمند تفسیر و شرحند در آن گرد آورده و شرح کرده اما کسی که سراسر کتاب را با دقت خوانده و در آن غور کرده باشد مطالب این فصل بر او پنهان نیست و تکرار آن هر چند خالی از فایدتی نیست اما ضرورت ندارد به‌خصوص که خود خالی از تداخل و تکرار نیست از این رو از شرح آن صرف نظر کردم جز آنکه از تفسیر و بحث درباره سه لفظ ناچارم: «رضا، شکر و توکل». آنگاه ابن کمونه به بحث درباره هریک از این 3 کلمه پرداخته و پس از پایان بحث درباره آنها می‌گوید: «این شرح تلویحات را بدین گونه پرداختم که با مقصود و مرام درخواست‌کنندگان سازگاری دارد و بسا که دیگران را ناخوش آید و مطلوب نیفتد و از آنجا که گرفتاری‌های روزگار مانع از تنقیح مجدد و تجدید نظر گردید، امیدوارم که از زلات من در این کتاب در گذرند به‌خصوص که بسیاری از اغلاط نسخه‌ها از ناسخان است نه از مصنفان و من خود بسیار دیده‌ام که نسخه‌نویسان یک کلمه و یا یک حرف را نیز به غلط دگرگون ساخته‌اند و اتفاق را در نسخه همین شرح تلویحات پیش از به پایان آمدن آن، از این نوع غلط‌ها مشاهده کردم. بنابراین نسخه‌هایی که مدتی دراز از تاریخ تألیف آنها می‌گذرد بیشتر در معرض غلط نویسندگان است». این شرح شامل منطق طبیعیات و الهیات است. (عبدالحسین حائری) آغاز: بعد حمد الله تعالى على آلائه المتواترة و الرغبة ان يوفق الهداية في الدنيا و السعادة في الآخرة و الصلاة على ملائكته اولى بالذوات الزكية الظاهرة ... چاپ: محقق: حسین ضیائی و احمد الوشاح، باللغة الانجليزية، نصوص عن علم النفس والفلسفة الطبعية للقرون الوسطى، المكتبة الايرانية، التراث الفكرى والعلمی، کالیفرنیا، کستامسا، 2003م. [الذریعة 152/13-153 و 467/4-468؛ کشف الظنون 482/1؛ تذكرة النوادر 144-145؛ زرکلی چاپ 2 ج4؛ بروکلمن ج 1 ذیل: 768؛ ملخص مجمع الآداب ابن الفوطى بنقل معجم المؤلفین 214/4؛ فهرس المخطوطات المصورة 222/1]