شرح التجلیات

● شرح التجلیات / عرفان و تصوف / عربی š.-ut-tajallīyāt نوری، اسماعیل بن سودکین، - 646 ؟ قمری nūrī, esmā‘īl ebn-e sūdkīn (- 1249) وابسته به: التجلیات؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638) شاگرد شیخ محیی الدین از استاد درخواست کرد که برای توضیح مطالب کتاب و اقناع منکران که بر دعاوی محیی الدین در کتاب تجلیات خرده‌گیری می‌کردند، آن را شرح کند و محیی الدین خواهش او را پذیرفت و توضیحاتی بر اصل افزود و او توضیحات استاد را با پاره‌ای از توضیحات شفاهی که به تفاریق از استاد شنیده بود در این کتاب گرد آورد، به این گونه که نخست تمام یا قسمتی ازهر «تجلی» را با عنوان «من تجلی ...» یا «قال فی الاصل المشروح» نقل می‌کند و سپس با عنوان «قال فی الشرح» یا «سمعته يقول في اثناء شرحه» یا «قال جامع هذا الشرح سمعت سیدی و شیخی» به شرح و توضیح می‌پردازد. ابن سودکین مقدمه مبسوطی برای این شرح نوشته و در آن تاریخچه و سبب درخواست کردن شرح تجلیات را از استاد شرح می‌دهد و چنین به دست می‌آید که تألیف این شرح چندی پس از تاریخ 610 و در حلب انجام یافته است. وی می‌گوید: «و لما وقف من كنت اظنه خليلا ... على هذا الكتاب المسمى بالتجليات وراى ما فيه من متابعات اسرار الاولياء لشيخنا في المشاهدات الملكوتيه و انهم قد اقروا بسبقه و ان تقدموه بالزمان ... قال اكاد اقسم بالله ان هذا ظلم وعدوان و زور و بهتان و دعوی بغير برهان فلما كان بعد ذلك رايت هذا المنكر فيالمنام و هو يبالغ في سب النبي (ص) ... و كان ذلك سنه عشره و ستمايه بحلب و كان شيخنا رضى الله عنه غائبا فلما قدم بعد هذه اعلمته بما ذكره هذا الخائب و لاعتنائی بالقضيه قصدت تحقيق المسئله مع الشيخ». در فهرست مصنفات محیی الدین ـ مستدرک ـ از کتابی به نام «الاجوبة على مسائل شمس الدين اسماعيل بن سودكين النوری بحلب عن اعلى المراتب التي انتهى اليهاهمم الرجال» یاد شده و گورگیس عواد در تعلیقات خود نسخه‌ای از آن را در جون ریلاندز نشان می‌دهد. در تذکره النوادر مجموعه‌ای از مصنفات محیی الدین ابن العربی شناسانده شده که در آن نسخه‌ای از کتاب «الاجوبه ...» هست و ندوی چند سطر از آغاز آن رساله را نقل می‌کند (مجموعه‌ای که ندوی شناسانده متعلق به کتابخانه دائرة المعارف حیدر آباد و رونویس شده از نسخه مورخ 997 کتابخانه آصفیه است).