شرح بحر الغرایب

● شرح بحر الغرایب = قائمه = لغت حلیمی / لغت / فارسی به ترکی š.-e baḥr-ol qarāyeb = qā'eme = loqat-e halīmī حلیمی، لطف الله بن یوسف، - 922 قمری halīmī, lotf-ol-lāh ebn-e yūsof (- 1517) وابسته به: بحر الغرایب = قائمه = لغت حلیمی = القاسمیه؛ حلیمی، لطف الله بن یوسف (-922) اهدا به: سلطان بایزید بن محمد خان (886-918ق) فرهنگ فارسی به ترکی است به ترتیب حروف هجا که در توضیح بحر الغرائب (اثر دیگر خود) نوشته و مشتمل بر دو دفتر است، دفتر نخست در لغت و دفتر دوم در عروض و قوافی و بدیع. در مقدمه می‌گوید: «زبان فارسی به فراست فارسان فصاحت و بلاغت و دواوین کبار و رسائل نامداران که بدین زبان در این زمان صورت تحلی یافته است در حد ذات هیچ زبانی معلوم نیست، پس بنابر عرض فصاحت بالذات و ضبط اغراض ثقات تتبع اسلوب این زبان کرده و جهت استعمالاتش به ضبط آورده بهر عنادل حدایق مکاتب کتاب جامع جمیع مطالب به سلک نظام آورده بودم و بحر الغرایب نام کرده، بعد از اشارت امر واجب الامتثال برای عجزه استحفاظ با ترتیب حروف و الفاظ دفتری مقنن بر قانون احسن به تسوید آوردم و به تفسیر صواب سدید کردم...». آغاز: حمد بلیغ و ثنای بی دریغ مر خدای را جل جلاله و عم نواله که شرح کننده صدورست از بهر اسلام و پراکننده نور شعورست اندر دل انام؛ آغاز دفتر دوم: دفتر دوم در بیان عبارات غیر ظاهره و قواعد معتبره از اول کتاب تا آخر والله المعین الناصر. باسمک اللهم. شبلرهم ستوک آدکله؛ انجام: انجام دفتر اول: یهیدن. یقمق و بوزمق. لطیفی: اگر چه خانه عمرم یهیده کرد به جور ×× اساس عمر و اندر امان حق بادا [معجم المؤلفین 156/8؛ ریو 137؛ خاورشناسی سرایوو ش 29؛ هدیةالعارفین (840/1)؛ فرهنگ نویسی در هند ص 274؛ لغت‌نامه دهخدا 42/3؛ کشف الظنون 225/1؛ الاوقاف العامة موصل 154/4]