شرح الانموذج فی النحو

● شرح الانموذج فی النحو / نحو / عربی š.-ul-unmūḏaj fī-n-naḥw اردبیلی، محمد بن عبدالغنی، - 647؟ قمری ardabīlī, mohammad ebn-e ʿabd-ol-qanī (- 1250) وابسته به: الانموذج زمخشری، محمود بن عمر (467-538) شرح معروفی است با سبک «قال، اقول» بر انموذج زمخشری و تا اواخر جزو کتاب‌های درسی حوزه‌های علمیه بوده است. بعضی از مؤلفان کتب تراجم، درباره تاریخ درگذشت مؤلف و همچنین درباره آثار علمی او، مانند «اسماعیل پاشا» در هدیة العارفین و «عمر رضا کحاله» در معجم المؤلفین و بعضی از فهرست‌نگاران معاصر، در داخل و خارج کشور، دچار اختلاف شده و در نتیجه سه گونه تاریخ وفات (647 و 799 و 1036ق)، ارائه نموده و مجموعه‌ای از آثار عربی، فارسی و ترکی را به او نسبت داده‌اند که گویا این سه تاریخ وفات گوناگون به سه نفر، جدا از یکدیگر تعلق دارد که در نام و نسبت، با هم اشتراک دارند: 1. جمال الدین، محمد بن عبدالغنی اردبیلی، شارح «انموذج» فقط، درگذشته به سال 647ق (کشف الظنون، ج 1، ص 185)؛ 2. جمال الدین، یوسف بن ابراهیم اردبیلی شافعی صاحب «الانوار لعمل الابرار» در فقه شافعی، درگذشته به سال 799ق (کشف الظنون، ص 1، ج 195)؛ 3. ملا محمد بن عبدالغنی مشهور به غنی زاده، متخلص به نادری صاحب حاشیه بیضاوی، درگذشته به سال 1036ق (کشف الظنون، ج 1، ص 816). افزون بر گواهان یاد شده، گواه دیگری که دوران زندگی مؤلف را نشان می‌دهد، همانا پیش‌کش نمودن کتاب به احمد بن عمادالدین کاشی از بزرگان اواخر قرن 7ق و صدر الافاضل، قاسم بن حسین خوارزمی است که در بیشتر نسخه‌ها در دیباچه آمده است و منابع موجود، درگذشت صدرالافاضل را به سال 617ق آورده‌اند (الاعلام زرکلی، ج 5، ص 175). آغاز: البسملة ... الحمدلله الذی جعل العربیة مفتاح البیان ... و بعد: فیقول الفقیر العالم العابد ... جمال الملة و الدین محمد بن عبدالغنی الأردبیلی ... لما رأیت مختصر الإمام ... جار الله العلامة ... أعنی أنموذجه فی النحو قلیل اللفظ کثیر المعنی صغیر الحجم عزیز الفحوی، مرغوباً به للمبتدئین و غیرهم، مطلوباً للسالک سبیل خیره، و لم یکن له شرحاً وافیاً یلیق قاصده و یلقی إلیه مقاصده. و قد کنت أرید تلمیظه للمبتدئین من أصحابنا المنخرطین فی سلک أحبابنا، لا سیما قرة عین الرمدة ... علاء الملة و الدین أحمد بن صدر الإمام رئیس الأنام أقضی القضاة و الحکام. أردت أن أشرحه شرحاً یفید طالبه ... انجام: عصمنا الله تعالی من شرورهم و رد الله الیهم بلطفه کید نحورهم چاپ: در ضمن جامع المقدمات در ایران چاپ شده است؛ مشار عربی، صص 246- 542 [دنا 468/6- 476 (258 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 247/1 و 314/1؛ الذریعة 131/13 و 188/3؛ ریحانة الأدب 116/5؛ مشترک پاکستان 248/1] شرح و حواشی: 1- شرح الانموذج (ترجمه)؛ حسینی نجف آبادی، حسن بن مصطفی ( -14) 1- حاشیة شرح الانموذج (2 عنوان)