شد الإزار فی حط الأوزار عن زوار المزار

● شد الإزار فی حط الأوزار عن زوار المزار = المزارات / تراجم / عربی šadd-ul izār fī ḥaṭṭ-il awzār ‘an zuwwār-il mazār = al-mazārāt جنید شیرازی، جنید بن محمود، ق8 قمری jonayd-e šīrāzī, jonayd ebn-e mahmūd (- 14c) تاریخ تألیف: 791ق کتابی است در شرح احوال و تعیین محل قبر جمع کثیری از زهاد و علماء و امراء و سلاطینی که در شیراز دفن شده بودند. چون نیت مؤلف این بوده است که این کتاب او برای زوار مزارات شیراز در حکم راهنمایی باشد، آن را به عدد ایام هفته به هفت قسمت یا هفت نوبت تقسیم کرده است که هر قسمت شامل ذکر مدفونین یکی از ایام هفته است تا اگر زایر نتواند هر کدام را در یک شب جمعه یا صبح شنبه زیارت کند، زیارت خود را از تمام آنها در هفت روز یا هفت هفته به انجام رساند. این هفت قسمت یا نوبت به این ترتیب می‌باشد: نوبت 1. ذکر مدفونین قبرستان شیخ کبیر؛ 2. ذکر مدفونین قبرستان باهلیه؛ 3. ذکر مدفونین قبرستان دارسلم؛ 4. ذکر مدفونین قبرستان ام کلثوم و مشیرویه؛ 5. ذکر مدفونین قبرستان باغ نو؛ 6. ذکر مدفونین قبرستان جامع عتیق؛ 7. ذکر مدفونین قبرستان مصلی. در این هفت نوبت مؤلف مجموعاً ترجمه 315 نفر را عنوان کرده و سیصد و پانزدهمین (یعنی آخرین فردی که ترجمه حال وی در این کتاب مذکور شده) شیخ سعدی شیرازی است. مؤلف این کتاب با این که مورخ نبوده و به همین جهت اغلاط و مسامحات زیاد بر زبان و قلم او جاری شده باز به علت قدمت زمان و دسترسی داشتن به برخی کتاب ها که اکنون اثری از آنها برجا نیست و معاصر بودن با گروهی از اشخاص و وقایعی که در این کتاب به ذکر آنها پرداخته، معلومات گرانبهایی به دست داده است که سایر مآخذ تاریخی موجود از آنها خالی است و این جمله به آشکار ساختن بسیاری از حوادث تاریخی مربوط به فارس و نواحی مجاور آن و ترجمه احوال گروهی از رجال منتسب به آن سرزمین‌ها، کمکی شایان می‌نماید. آخرین تاریخی که در شد الإزار ذکر آن چند بار به میان آمده سال 791ق است که ظاهراً سال پایانی تألیف کتاب باشد. بعد از وفات مؤلف پسر او «عیسی» متن عربی کتاب پدر را به خواهش یکی از دوستان خویش که از شاگردان پدرش بوده به فارسی ترجمه کرده و نام آن را «ملتمس الأحبا خالصاً من الریاء» نهاده و همین ترجمه است که بین عامه به هزار مزار یا هزار و یک مزار اشتهار یافته است. آغاز: الحمد لله مزین السماء بالنجوم ذات الأنوار و منور الأرض بالانبیاء و الصالحین الأبرار ... و بعد فیقول ... إن بعض إخوانی فی الدین نفعه الله بمحبة الصالحین قد نمى إلى ذکر مزارات شیراز لا زالت موسومة بالاعزار ... چاپ: به تصحیح عباس اقبال آشتیانی و قزوینی، تهران، 1328ش [دنا 358/6-359؛ الذریعة: 218/25-219] شرح و حواشی: 1- تذکره هزار مزار = ملتمس الاحباء خالصا من الریاء؛ جنید شیرازی، عیسی بن جنید (-9) 2- المزاریة = ذیل شد الإزار؛ شیرازی، عبدالنبی بن ابی تراب (-13)