نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شاه و درویش

šāh va darvīš
19 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/37507
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #37507
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 18، ص 761 تا 763
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شعر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شاه و گدا (šāh va gedā)
اهدا / به درخواست: سلطان بدیع الزمان میرزا

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مثنوی است بر وزن «هفت گنبد» نظامی. گویا نخستین مثنوی از مثنوی‌های سه‌گانه اوست، در دلباختن درویش به شهزاده‌ای، و در پایان وصال. چون ملا عبدالله هاتفی گفته بود که: هلالی غزل را بد نمی‌گوید ولی در مثنوی پیاده است، ناظم این مثنوی را سروده است. هلالی در آغاز سخن بحث مشبعی درباره علت تدوین این مثنوی و فرق بین غزل و مثنوی می‌کند، و سپس به نظم این داستان می‌پردازد.
آغاز اثر
« ای وجود تو اصل هر موجود × هستی و بوده یی و خواهی بود / صانع هر بلند و پست تویی × همه هیچند و هر چه هست تویی »
انجام اثر
« نظری جانب هلالی کن × دلش از مهر غیر خالی کن / حشر او با رسول کن یا رب × این دعا را قبول کن یا رب »
سوابق و چاپ‌های اثر
[تبریز]، سنگی، 1321، جیبی، 118ص (صص1-118)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 339/6 (20 نسخه) الذریعة 1294/9 و 23/13 و 222/19 مجمع الفصحاء 55/2 نسخه‌های منزوی 2960/4-2971

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شاه و درویش = شاه و گدا / شعر / فارسی šāh va darvīš = šāh va gedā هلالی جغتایی، بدر الدین، - 935 ؟ قمری helālī joqatāyī, badr-od-dīn (- 1529) اهدا به: سلطان بدیع الزمان میرزا مثنوی است بر وزن «هفت گنبد» نظامی. گویا نخستین مثنوی از مثنوی‌های سه‌گانه اوست، در دلباختن درویش به شهزاده‌ای، و در پایان وصال. چون ملا عبدالله هاتفی گفته بود که: هلالی غزل را بد نمی‌گوید ولی در مثنوی پیاده است، ناظم این مثنوی را سروده است. هلالی در آغاز سخن بحث مشبعی درباره علت تدوین این مثنوی و فرق بین غزل و مثنوی می‌کند، و سپس به نظم این داستان می‌پردازد. آغاز: ای وجود تو اصل هر موجود × هستی و بوده یی و خواهی بود / صانع هر بلند و پست تویی × همه هیچند و هر چه هست تویی انجام: نظری جانب هلالی کن × دلش از مهر غیر خالی کن / حشر او با رسول کن یا رب × این دعا را قبول کن یا رب چاپ: [تبریز]، سنگی، 1321، جیبی، 118ص (صص1-118) [دنا 339/6 (20 نسخه)؛ الذریعة 1294/9 و 23/13 و 222/19؛ مجمع الفصحاء 55/2؛ نسخه‌های منزوی 2960/4-2971]

نسخه‌های خطی این اثر

19 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تبریز
بدون شماره بی‌کاتب 906ق نستعلیق 67 شناسنامه ←
2
موزه هنرهای تزئینی
تهران
3344 بی‌کاتب گویا 911ق نستعلیق 57 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
1392-ف شاه محمود نیشابوری شعبان 927ق نستعلیق 83 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
1016/4-ف امیر خواند 947ق نستعلیق - شناسنامه ←
5
سلطنتی
تهران
1368 مرشد کاتب شیرازی دوشنبه 20 رمضان 950ق نستعلیق 104 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
4846 بی‌کاتب 15ربیع الاول953ق نستعلیق 41 شناسنامه ←
7
دانشگاه
تهران
1287/2 سلطان محمود نور 957ق نستعلیق - شناسنامه ←
8
مرکز احیاء
قم
1019 علی رضا کاتب ربیع الثانی 963ق نستعلیق 79 شناسنامه ←
9
مینوی
تهران
74بخش2 علی رضا کاتب 963ق - 47 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
9161 محمد بن پیر محمد 966ق نستعلیق - شناسنامه ←
11
ادبیات
تهران
206 حکمت بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
12
دائرة المعارف
تهران
328/1-عکسی عبدالکریم (میر عبدالکریم بدخشی) 1067ق نستعلیق 41 شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
3344 و 2495-ف و 2557-ف بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 33 شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
9274/2 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 42 شناسنامه ←
15
ملک
تهران
5388 بی‌کاتب 1259ق نستعلیق 46 شناسنامه ←
16
ملی
تهران
567/11 بی‌کاتب 3 ربیع الثانی 1287ق شکسته نستعلیق 117 شناسنامه ←
17
ملی
تهران
1243/2 جواد حسینی شیرازی بی‌تاریخ نستعلیق 100 شناسنامه ←
18
ادبیات
مشهد
225 فرخ بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 52 شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
4778/4-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←