شاهد عرشی

● شاهد عرشی / شعر / فارسی šāhed-e ‘aršī عرشی اکبرآبادی، محمد مؤمن بن عبدالله، - 1091 قمری ‘aršī akbar-ābādī, mohammad mo’men ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1680) منظومه‌ای عرفانی به پیروی از مثنوی مولوی است: مولوی در مثنوی استاد من ×× کرد از فیض سخن ارشاد من. کتاب این عناوین را دارد: - مناجات به درگاه واهب العطایا جل شانه؛ - نعت سید المرسلین خاتم النبیین صلی الله علیه و آله و سلم؛ - در منقبت امام حسین علیه السلام؛ - در منقبت حضرت امام حسین علیه السلام؛ - در بیان ظهور انوار عشق که آفتاب عالمتاب آسمان وحدت است و ماهتاب شب افروز جهان کثرت؛ - داستان پروازی هزار داستان گلشن محبت؛ - داستان شاهباز بلند پروازی هزار داستان گلشن محبت؛ - داستان پیر طریقت؛ - داستان پیر حقیقت؛ - عاشق شدن پسر بازرگانی بر دختر پادشاه؛ - واقف شدن بازرگان بر حال پسر؛ - رسیدن موسم بهار چمن نگار و مشرف شدن عندلیب دیوانه به جلوه پری چهر گلرخسار و پروانه ساختن جان به شمع دیدار و گدازش شمع حسن بر آتش پروانه عشق جان نثار؛ - قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم المجاز قنطرة الحقیقة؛ - خواب دیدن دختر والی مصر یوسف علیه السلام را؛ - برآمدن ابراهیم پیغمبر از غار و مشاهده نمودن انوار مطلق در آئینه آفتاب و ماه؛ - حکایت محققانه بر سبیل تمثیل؛ - جلوه نمایی شاهد روح که ابواب عشق بر روی اوست مفتوح؛ - در بیان تقوی پشت و پناه سالکان طریقت است؛ - در صفت نیک خوئی که سرمایه آبروی زندگانی است و پیرایه حیات جاودانی؛ - در صفت محبت که رهنمای وادی حقیقت است؛ - قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم الفقر فخری؛ - داستان حضرت شاه دل آگاه معرفت انتباه؛ - در صفت توکل که تاج آرای مسند نشین تحمل است؛ - تفسیر آیه کریمه فاستقم کما امرت؛ - داستان نزاکت طبع سخن ساز که محرم محفل ناز و نیاز است؛ - داستان در بیان تفضیل عشق بر عقل معاد و تفضیل معاد بر عقل معاش؛ - آگاه ساختن عالمان دنیا طلب ملوک آمیز غفلت شکار؛ - داستان پیر معجز نمای ابراهیم علیه السلام؛ - داستان اظهار نمودن بطلان آئین هند و هندوستان؛ - داستان شیخ هوش پرور شهرت دوست که به واسطه نام ترک روزی عذا نمود؛ - داستان دنیا دوستان صیاد پیشه که به دام آرزو گرفتار آمده خود را در بند هوا افکندهاند؛ - حکایت؛ - حکایت؛ - قال النبی علیه السلام اعدا عدوک نفسک التی بین جنبیک؛ - قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم کما تسعون (کذا؛ تعیشون) تموتون تبعسون کما تبعسون تحشرون؛ - داستان بیوفائی دنیا و گردش چرخ ستمکار؛ - قال النبی علیه السلام حب الدنیا راس کل خطیئة؛ - حکایت؛ - در صفت شب معراج؛ - سوال عالم سفلی از عالم علوی و جواب عالم علوی به عالم سفلی از عالم علوی؛ - تفسیر آیه قل لا اسئلکم علیه اجرا الا الموت (کذا المودة) فی القربی؛ - تفسیر آیه یا ایها الذین آمنوا آمنوا؛ - سوال نمودن حکیمی از شاه ولایت پناه و جواب باصواب یافتن و به شرف اسلام مشرف شدن؛ - در منقبت امیرالمومنین علیه السلام و بیان رویت حضرت ذوالجلال و الاکرام؛ - سوال و جواب در مسئله رویت؛ - در مدح حضرت ولایت دستگاه مرشد خدا آگاه میر عبدالله سلام الله علیه؛ - در مدح حضرت قدوت العاشقین میر محمد صالح سلام الله علیه؛ - در بیان ظهور تصرف ولایت؛ - نصیحت ولایت دستگاه مرشد خدا آگاه میر عبدالله سلام الله علیه؛ - در مدح حضرت قدوت العاشقین میر محمدصالح سلام الله علیه؛ - در بیان ظهور تصرف ولایت؛ - نصیحت فرزند ارجمند؛ - فی مدح قطب الواصلین قدوة السالکین شیخ البر و البحر حضرت فریدالدین گنج شکر قدس الله سره العزيز؛ - ایضاً فی مدحه؛ - حکایت؛ - حکایت؛ - اظهار غیرت (پس از آن افتادگی دارد، بعد از برگ 124)؛ - اظهار عجز و نیازمندی به درگاه کریم بنده نواز؛ - در خاتمه کتاب گوید؛ در ضمن نصایح پایان نسخه از اجدادش شاه نورالدین ولی و شاه طیب نام می‌برد و فرزندش را به پیروی از رویه ایشان توصیه می‌کند. در خاتمه کتاب چنین سروده: من به طرز مولوی گویم سخن ×× تو چه می‌گویی بگو باری به من ... / عرشیا صد افرین بر جان تو ×× تازه بادا همچو گل ایمان تو ... / شاهد عرشی است نام این کتاب ×× می‌شود از باب‌هایش فتح باب. در پایان ماده تاریخ پایان تألیف دارد: لسید حقایقی خجسته: زهی خجسته کتابی که شاهد عرشی است ×× ازو همیشه بود جان مومنان خوشحال / مگر کلام الهی به سلک نظم آمد ×× که قال او همه حال اوست و حال تو همه قال / چو عاشقان به تو پرسند سال اتمامش ×× بگو به شاهد عرشی بود جمال کمال. ( حکیم) [نسخه‌های منزوی 2933/3؛ مشترک پاکستان 938/7 (دیوان او)؛ دنا 328/6]