نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الشافی (مختصر)

عنوان پیراسته: الشافی
aš-šāfī (mx.)
37 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/37432
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #37432
پدیدآور / مؤلف: شیخ طوسی، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف: 432 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 18، ص 706 تا 709
زبان و قالب: عربی (selection)
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الاستیفاء (al-istīfā’)
اثر مرتبط / وابسته به: الشافی فی الامامة و ابطال حجج العامة؛ علم الهدی، علی بن حسین (355-436)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

«الشافی فی الامامة» از کتاب‌های بسیار مهم شریف مرتضی است که در پاسخ مباحث امامت «المغنی» قاضی عبدالجبار معتزلی نگاشته ولی چون شریف مرتضی در آن کتاب بنای پاسخ به گفته‌های معتزلی داشته مباحثش نامرتب و دارای تکرار بوده و مانند کتاب‌های مؤلفین با سبک منظمی نوشته نشده بود، لذا شیخ طوسی در صدد تنظیم آن برآمده و در این کتاب با عناوین «فصل، فصل» مطالب را منظم نموده است. این کتاب را مجلسی دوم در 1097ق تصحیح و حاشیه‌نویسی کرده و درس گفته است. شیخ می‌گوید: «عین عبارات و الفاظ شافی را غالباً حفظ کرده‌ام و در آنجا که به ناچار و برای تکمیل، مطالبی افزوده‌ام نیز از سخنان سید مرتضی در دیگر مؤلفات او آورده‌ام». شیخ در مقدمه کتاب نوید می‌دهد که پس از اثبات امامت (مطلقه) به ذکر ادله امامت یکایک امامان اثنی عشر بپردازد؛ اما برای رعایت اختصار از پرداختن به امامت خاصه صرف نظر کرده و آن را به کتاب‌های دیگر و به کتاب المفصح خویش احالت می‌دهد.
آغاز اثر
« بسمله الحمد لمستحق الحمد و موجبه وصلی الله علی خیرته من خلقه محمد وآله الطاهرین من عترته وسلم تسلیماً »
انجام اثر
« و نسئل الله تعالی ان یجعل ذلک خالصاً لوجهه مقرباً من ثوابه و مبعداً من عقابه بمنه ان شاء الله تعالی وافق الفراغ ... و الحمد لله. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، سنگی، 1301ق، رحلی، 184ص (صص296-479)، به دنبال «شافی»
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 423/4 دنا 320/6-321 (34 نسخه) ذخائر التراث العربی الاسلامی 669/2

متن فنخا

● الشافی (مختصر) = الاستیفاء / کلام و اعتقادات / عربی aš-šāfī (mx.) = al-istīfā’ شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) وابسته به: الشافی فی الامامة و ابطال حجج العامة؛ علم الهدی، علی بن حسین (355-436) تاریخ تألیف: رجب 432ق «الشافی فی الامامة» از کتاب‌های بسیار مهم شریف مرتضی است که در پاسخ مباحث امامت «المغنی» قاضی عبدالجبار معتزلی نگاشته ولی چون شریف مرتضی در آن کتاب بنای پاسخ به گفته‌های معتزلی داشته مباحثش نامرتب و دارای تکرار بوده و مانند کتاب‌های مؤلفین با سبک منظمی نوشته نشده بود، لذا شیخ طوسی در صدد تنظیم آن برآمده و در این کتاب با عناوین «فصل، فصل» مطالب را منظم نموده است. این کتاب را مجلسی دوم در 1097ق تصحیح و حاشیه‌نویسی کرده و درس گفته است. شیخ می‌گوید: «عین عبارات و الفاظ شافی را غالباً حفظ کرده‌ام و در آنجا که به ناچار و برای تکمیل، مطالبی افزوده‌ام نیز از سخنان سید مرتضی در دیگر مؤلفات او آورده‌ام». شیخ در مقدمه کتاب نوید می‌دهد که پس از اثبات امامت (مطلقه) به ذکر ادله امامت یکایک امامان اثنی عشر بپردازد؛ اما برای رعایت اختصار از پرداختن به امامت خاصه صرف نظر کرده و آن را به کتاب‌های دیگر و به کتاب المفصح خویش احالت می‌دهد. آغاز: بسمله الحمد لمستحق الحمد و موجبه وصلی الله علی خیرته من خلقه محمد وآله الطاهرین من عترته وسلم تسلیماً انجام: و نسئل الله تعالی ان یجعل ذلک خالصاً لوجهه مقرباً من ثوابه و مبعداً من عقابه بمنه ان شاء الله تعالی وافق الفراغ ... و الحمد لله. چاپ: ایران، سنگی، 1301ق، رحلی، 184ص (صص296-479)، به دنبال «شافی» [الذریعة 423/4؛ دنا 320/6-321 (34 نسخه)؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 669/2]

نسخه‌های خطی این اثر

37 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
علامه طباطبائی
شیراز
945 محمدسعیدبن میر عبدالفتاح حسینی جمادی الاول 1090ق نسخ - شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
3199 عبدالکریم بن محمد صادق ابهری جیی اصفهانی پنج‌شنبه 26 رجب 1091ق نسخ 268 شناسنامه ←
3
وزیری
یزد
1864/1 عبدالکریم بن محمد صادق ابهری محرم 1092ق نسخ - شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
13031 میر عبدالفتاح علیرضا حسینی جوزجانی 1092ق نسخ - شناسنامه ←
5
گلپایگانی
قم
6868/1-35/48 محمد بن لاچین (شاگرد علامه مجلسی) چهارشنبه 27 رجب 1097ق نسخ 213 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
1698 مهدی قلی (گویا) 1099ق نستعلیق 280 شناسنامه ←
7
مرکز احیاء
قم
3987 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 214 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
9090 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 308 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
7652/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 68 شناسنامه ←
10
سریزدی
یزد
156 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 283 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
17769 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
9770 نصیر بسطامی قرن 12 نسخ 280 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
3971 بی‌کاتب 1101ق نسخ 531 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
2920 بی‌کاتب یک‌شنبه 24 صفر 1105ق نسخ 374 شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
17035 بی‌کاتب 1107ق نسخ - شناسنامه ←
16
مدرسه باقریه
مشهد
69 بی‌کاتب رمضان 1107ق نسخ - شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
2210 محمد بن یعقوب جمعه 6 جمادی الثانی 1109ق نسخ 170 شناسنامه ←
18
ملک
تهران
1519 خلیفه بن یوسف نجفی جمادی الاول 1110ق نسخ 288 شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
519 علی بن شمس چهارشنبه 7 محرم 1110ق نسخ 257 شناسنامه ←
20
مرکز احیاء
قم
732 نامشخص - - - شناسنامه ←
21
مسجد اعظم
قم
1375 محمد قاسم بن محمد کاظم طسوجی چهارشنبه 4 ذیحجه 1115ق نسخ 257 شناسنامه ←
22
نواب
مشهد
309 تقی بن محمد صادق موسوی شعبان 1105ق تا شوال 1119ق نستعلیق 180 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
463-طباطبائی حاج محمد شفیع بن مولانا محمد باقر نیشابوری 1120ق نسخ 164 شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
463 ط حاجی محمد شفیع بن مولانا محمد باقر نیشابوری 1120ق نسخ - شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
3957 ابوالقاسم بن حسین موسوی 1126ق نستعلیق 626 شناسنامه ←
26
مسجد اعظم
قم
295 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 216 شناسنامه ←
27
رضوی
مشهد
27351 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
28
الهیات
مشهد
8879 عبدالله بن قاسمعلی جمادی الاول پنج‌شنبه 24 صفر 1234ق نسخ 237 شناسنامه ←
29
شیخ علی حیدر
مشهد
144 بی‌کاتب سه‌شنبه 6 صفر 1249ق نسخ 216 شناسنامه ←
30
سپهسالار
تهران
1323 مرتضی بن حاج محمد علی ربیع الاول 1257ق نسخ 205 شناسنامه ←