سیره عنترة بن شداد

● سیره عنترة بن شداد / تاریخ / عربی sīre-ye ‘antarat ebn-e šaddād داستان زندگی عنترة بن شداد مشهورترین قهرمانان عصر جاهلی است. قصه عنتره، ساخته و پرداخته گروهی از داستان‌پردازها است که از دوره‌ای به دوره دیگر و از جایی به جای دیگر منتقل شده و سرانجام کسی این اجزاء پراکنده را یک جا گردآورده و کتاب حاضر ساخته شده است. مشهور این است که در قرن چهارم هجری یوسف بن اسماعیل مصری به خواست خلیفه فاطمی العزیز بالله آن را گرد آورده است، بعضی هم جمع آوری آن را به اصمعی و برخی هم به ابوعبیده نسبت می‌دهند و نیز گوید مؤلف این کتاب ابن الصائغ است و گویا او بوده که آن را بدین صورت که امروز در دست ما است شکل بخشیده است. از داستان عنتره سه رواست به دست ما رسیده است: 1. روایت حجازی که طولانی‌ترین آنها است که در مصر مکرر چاپ شده است در 32 جزء در سال 1286 و در سال 1306 در 11 جزء چاپ گردیده، و در بیروت نیز این کتاب چاپ شده است و مؤلف آن را یوسف بن اسماعیل مصری دانسته که شاید همان روایت شامی باشد و گزیده این داستان به زبان فرانسه در پاریس چاپ شده است؛ 2. روایت شامی؛ 3. روایت عراقی و این دو روایت با هم چندان اختلافی ندارند. داستان عنتره در جهان عرب رواج بسیار یافته است. خاورشناسان هم به تحقیق درباره آن پرداخته‌اند و به طورکامل یا بعضی از اجزاء آن را ترجمه کرده‌اند. برخی آن را ایلیاد عرب خوانده‌اند یعنی همان طور که ایلیاد تصویری است از جاهلیت یونان، عنتره هم صورتی است از زندگی اعراب بدوی و جنگ‌ها و خلق و خوی آنها. هر دو داستان از نظر عشق قهرمانان آن به جنگ و تشبیه دسته‌های سپاه به دسته‌های پرندگان، بزرگداشت زیبارویان و تشبیه لشکر به امواج دریا و تشبیه شمشیرها به آذرخش و تشبیه اسب به باد و امثال اینها به هم شبیه‌اند اما از نظر فنی میانشان اختلاف بسیار است. ایلیاد از حیث انشاء بلیغ‌تر و از حیث تصویر والاتر و از حیث تألیف نیکوتر است و سراسر شعر است ولی داستان عنتره نثری است آمیخته به شعر. (محمود فاضل)