سیاست و آداب ملوک و وزارت

● سیاست و آداب ملوک و وزارت / حکومت و سیاست / فارسی sīyāsat va ādāb-e molūk va vezārat مؤلف آن شناخته نشده و ترتیب باب‌ها در نسخه: 1. باب سوم از نوع اول در تألیف رعیت و سخاوت و تواضع در درجت، وجه اول در جود است؛ 2. نوع دوم در شرایط سیادت و امارت و آن سه باب است باب اول در رای نگاه داشتن به حکم مشورت؛ 3. باب دوم از نوع دوم در ایثار محبت و مشقت بر تنعم و راحت؛ 4. باب سوم از نوع دوم در گذاردن کار بر موجب شرع و دیانت؛ 5. نوع سیم در مراتب سیادت و مدارج آن، و آن سه باب است اول در معنی ریاست؛ 6. باب دوم در عهدت وزارت؛ 7. باب سیم در امارت و ملک و خلافت؛ 8. باب دهم و این آخر ابواب است و بر دو وجه است وجه اول در آداب آیندگان به حضرت ملوک؛ 9. وجه دوم در بقایاء اخلاق ملوک و این پنج وجه است و جداول آداب آیندگان بسیار است ... پنجم ترتیب ندماء است. پس در نسخه سه نوع است و هر یک سه باب برخی دارای فصل و باب دهم هم دارد. در باب سوم نوع اول در تألیف رعیت به جود و سخاوت و تواضع در درجت در میانه علم‌ها را بر می‌شمرد از توحید و فقه و اجتهاد و تفسیر و ادب و حساب و طب و نجوم و سپس می‌گوید که: «و اما علم فلسفه خود بدان التفات نشاید کرد به هیچ وجه شرع رخصت ندهد که بشنوی اما به وجه رفع و آن کار فحول اهل اصول است هر کسی را نشاید شنید». در میانه آمد: «باب دهم و این آخر ابواب است و آن بر دو وجه است: وجه اول در آداب آیندگان به حضرت ملوک وجه دوم در بقایاء اخلاق ملوک و این وجه به تقدیم اولی تر بود اما خواستیم که ختم کتاب برین وجه باشد که به حال لایق‌تر است. وجه اول آداب آیندگان بسیار است اما بناء آن بر نگاه داشت حرمت است باید که حرمت را بشناسد تا نگاه دارد و این وجه از شرط این کتاب نیست اما خواستیم که این کتاب در نوع خویش تمام کنیم». در پایان آمده است: «اگر در آن مجلس لغوی رفته باشد این گفتار کفاره آن باشد و دعاگوی ختم این کتاب هم برین کردست تا اگر زللی افتاده باشد امید کفارت باشد و به کرم موقف اعلی لازال عالیا نیز امید می‌دارد که اگر خطی نامستقیم نامهذب افتاده باشد معنی آن را مراقبت فرماید و در همه احوال به عین ر ضا فرماید التفات کردن، ایزد تعالی اقوال و افعال خدایکان عالم را رضای خود موصول گرداناد و اغراض» (افتاده). (دانش پژوه)