شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
سؤال بسطامی از سبزواری
so'āl-e bastāmī az sabzevārī
1
نسخه ثبت‌شده
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/36735
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #36735
پدیدآور / مؤلف:
بسطامی، ذوالفقار خان بن علی اکبر
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 18، ص 437
تا 438
زبان و قالب:
عربی، فارسی
رده‌های موضوعی:
شرح حدیث
اثر مرتبط / وابسته به:
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
سؤال ذوالفقار خان پسر علی اکبر بسطامی متخلص به نادری از حاج ملا هادی سبزواری درباره سه فقره از حدیث معروف به: «المعرفة بالنورانیه». سؤال 1. قوله (ع) معرفتی بالنورانیه معرفة الله و معرفة الله معرفتی بالنورانیه؛ 2. قوله (ع) صار محمد الناطق و صرت انا الصامت؛ 3. قوله (ع) انا مظهر فی کل زمان و وقت و اوان فی ای صورة شئنا باذن الله. ذوالفقارخان نخست تمام متن حدیث را که منقول است از امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب نقل می‌کند و پس از آن فقرات مورد سؤال خویش را توضیح می‌دهد و در پایان، اشعار فارسی که در راه سبزوار در مدح حاجی سبزواری سروده می‌آورد. ذوالفقارخان این نامه را در راه سبزوار ـ در اثناء سفر خود به مشهد ـ نوشته و این است نخستین ابیات این قصیده: «ای مرغ دل ببر سوی گلزار سبزه وار (كذا ...) ×× نظاره کن نضارت ازهار سبزه وار / هر سو شقائقی ز رقائق شکفته بین ×× در ساحت حقائق گلزار سبزه وار / خواهی متاع حکمت اگر آوری بدست ×× با نقد جان خرام به بازار سبزوار / ... خواهی شوی به عرصه افلاک سر فراز ×× سر نه به خاک مقدم سالار سبزوار / های که از هدایت او بر صراط عدل ×× جارالله است هر که شود جار سبزوار».
صاحب ذریعه در ذیل عنوان «شرح حدیث معرفتهم بالنورانیه» که پاسخ سبزواری است به همین سؤال ذوالفقارخان، به متن نامه و سؤال اشارت و چند بیت از قصیده یاد شده را نیز نقل کرده‌اند اما پیداست در نسخه‌ای از «مجموعه جوابات» که ایشان دیده‌اند این سؤال به‌صورت رساله جداگانه در آغاز آن مجموعه نبوده و ظاهراً تنها همان قصیده، در پایان جواب سبزواری نقل شده است. در ذیل «مجموعه جواب المسائل» نیز از همان نسخه یاد شده. (عبدالحسین حائری)
آغاز اثر
« بسمله و به ثقتی و رجائی الحمدلله الذی خلقنا لوصول عرفانه ثم رزقنا لحصول امتنانه ... اما بعد يقول افقر الفقراء ... الذى دل علی فقره اسمه ذوالفقار »
انجام اثر
« ای نادری چو نیست سخن را کرانه ای ×× در مدح گوهریم زخار سبزوار / آن بحر بیکرانه چون اندر ویست نیست ×× این قطره مدیح سزاوار سبزوار / از فیض این وجود مقدس هماره باد ×× دادار سبزوار نگهدار، سبزوار »
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 223/6
الذریعه 207: 13 و ج 80: 20
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● سؤال بسطامی از سبزواری / شرح حدیث / عربی، فارسی
so'āl-e bastāmī az sabzevārī
بسطامی، ذوالفقار خان بن علی اکبر
bastāmī, zolfaqār xān ebn-e ‘alī akbar
وابسته به: شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
سؤال ذوالفقار خان پسر علی اکبر بسطامی متخلص به نادری از حاج ملا هادی سبزواری درباره سه فقره از حدیث معروف به: «المعرفة بالنورانیه». سؤال 1. قوله (ع) معرفتی بالنورانیه معرفة الله و معرفة الله معرفتی بالنورانیه؛ 2. قوله (ع) صار محمد الناطق و صرت انا الصامت؛ 3. قوله (ع) انا مظهر فی کل زمان و وقت و اوان فی ای صورة شئنا باذن الله. ذوالفقارخان نخست تمام متن حدیث را که منقول است از امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب نقل می‌کند و پس از آن فقرات مورد سؤال خویش را توضیح می‌دهد و در پایان، اشعار فارسی که در راه سبزوار در مدح حاجی سبزواری سروده می‌آورد. ذوالفقارخان این نامه را در راه سبزوار ـ در اثناء سفر خود به مشهد ـ نوشته و این است نخستین ابیات این قصیده: «ای مرغ دل ببر سوی گلزار سبزه وار (كذا ...) ×× نظاره کن نضارت ازهار سبزه وار / هر سو شقائقی ز رقائق شکفته بین ×× در ساحت حقائق گلزار سبزه وار / خواهی متاع حکمت اگر آوری بدست ×× با نقد جان خرام به بازار سبزوار / ... خواهی شوی به عرصه افلاک سر فراز ×× سر نه به خاک مقدم سالار سبزوار / های که از هدایت او بر صراط عدل ×× جارالله است هر که شود جار سبزوار».
صاحب ذریعه در ذیل عنوان «شرح حدیث معرفتهم بالنورانیه» که پاسخ سبزواری است به همین سؤال ذوالفقارخان، به متن نامه و سؤال اشارت و چند بیت از قصیده یاد شده را نیز نقل کرده‌اند اما پیداست در نسخه‌ای از «مجموعه جوابات» که ایشان دیده‌اند این سؤال به‌صورت رساله جداگانه در آغاز آن مجموعه نبوده و ظاهراً تنها همان قصیده، در پایان جواب سبزواری نقل شده است. در ذیل «مجموعه جواب المسائل» نیز از همان نسخه یاد شده. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله و به ثقتی و رجائی الحمدلله الذی خلقنا لوصول عرفانه ثم رزقنا لحصول امتنانه ... اما بعد يقول افقر الفقراء ... الذى دل علی فقره اسمه ذوالفقار
انجام: ای نادری چو نیست سخن را کرانه ای ×× در مدح گوهریم زخار سبزوار / آن بحر بیکرانه چون اندر ویست نیست ×× این قطره مدیح سزاوار سبزوار / از فیض این وجود مقدس هماره باد ×× دادار سبزوار نگهدار، سبزوار
[دنا 223/6؛ الذریعه 207: 13 و ج 80: 20]
شرح و حواشی:
1- شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
3803/1 | بی‌کاتب | قرن 13 | نستعلیق | 212 | شناسنامه ← |