سواطع الالهام فی تفسیر کلام الملک العلام

● سواطع الالهام فی تفسیر کلام الملک العلام / تفسیر / عربی sawāṭi‘-ul ilhām fī tafsīr-i kalām-il malik-il ‘allām فیضی، ابوالفیض بن مبارک، 954 - 1004 قمری feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak (1548 - 1596) تاریخ تألیف: 1002ق فیضی هندی ــ مفسر و ادیب، شاعر فارسی و عربی گوی، ملقب به «ملک الشعرا» در دربار جلال الدین اکبر شاه، رواج‌دهنده آزادی عقیده و تشیع در هند به‌واسطه اکبر شاه، صاحب دیوان شعر و پنج مثنوی به فارسی و اکبر نامه ــ در کتاب حاضر تمامی آیات قرآن را با کلماتی دارای حروف بدون نقطه تفسیر نموده است. مؤلف در مقدمه تفسیر، نام خود و نام اکبرشاه را با حروف بدون نقطه به صورت معما بیان داشته، به عنوان مثال نام خود ــ ابوالفیض فیضی ــ را چنین آورده: «محرر سواطع الالهام اسمه لعدم اهماله ... و هو مصمود والده (: اب) و صدره الاول (: الف) و محصول اوله وامده (: ی) و مصور مطلع صدره (: ض) و هو الراصد لحد الاحد (: ف) و الصامد لاحصاء الهاد (: ی) ولاء سره (: ض) مصور سر الاصل (: ی)». شیخ آقا بزرگ تهرانی در الذریعة (855/9) مؤلف دیوان مذکور و تفسیر حاضر و ملک الشعرای اکبر شاه را ابوالفیض بن مبارک دانسته و ابوالفضل بن مبارک متخلص به علامی را مورخ و برادر ابوالفیض دانسته است در حالی که زرکلی در الاعلام (375/5) ابوالفضل را کنیه همان فیض الله بن مبارک دانسته و نسخه چاپی «اکبر نامه» چاپ دهلی نیز مؤلف آن را ابوالفضل بن مبارک معرفی کرده است. (حبیب الله عظیمی) درباره ختم آن چنین سروده است: «صد شکر که تفسیر من از علم یقین ×× بنمود جمال و مختمش شد پروین / دو شنبه عاشر ربیع الثانی ×× از سال عرب شمار الف و اثنین» آغاز: الله لا اله الا هو، لا علمه ما هو و ما ادرکه کما هو، احامد المحامد و محامد الحامد لله، مصعد لوامع العلم و ملهم سواطع الالهام، مرصص اساس الکلم و مؤسس محکم الکلام، مرسل الکلام سهما، سهما اصالح الحصص و اکامل السهام ... انجام: و لک الحمد دهورا حمدا صاعد مصعد کاملا مکملا. چاپ: لکهنو، سنگی، 1306، رحلی، 780 ص [دنا 220/6 (14 نسخه)؛ کشف الظنون 1008/2؛ الذریعة 240/12] شرح و حواشی: 1- انموذج من تفسیر سواطع الالهام؛ نیریزی شیرازی، محمد ابراهیم (-13)