اخلاق منصوری

● اخلاق منصوری = جام جهان‌نما / فلسفه، اخلاق / فارسی axlāq-e mansūrī = jām-e jahān namā دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( - 1542) کتاب مفصلی است در فنون حکمت و فلسفه که در واقع رساله اول از وجه ثالث کتاب «جام جهان‌نما» او است. مؤلف در دیباچه آورده است: «باعث فقیر حقیر غیاث مشهور به منصور بر تحریر این سطور و تسطیر این زبور که رساله اولی از وجه ثالث از جام جهان‌نماست تقریر معاقد و مقاصد بیان انیة و ماهیت انسان و تمهید اصول و قواعد بنیان وجدان سعادت در جهان است به‌وجهی که از مطاوی و فحاوی آن طریق تهذیب اخلاق و سلوک با خلایق و خلاق و کیفیت تحصیل ملکات فاضله نافعه دین نشاه و نشاه اخرى عادات ناقصه و شیم مهلکه ضاره به‌وجهی وجیه سانح شود». این رساله یکی از دو تألیف بالنسبه مفصل و تحقیقی او در این فن است چه در رساله عربی مختصر اخلاق منصوری تفصیل مطالب را به این کتاب و تألیف دیگرش موسوم به «تهذیب الانسان» حواله داده است و در آنجا درباره این رساله گفته است: هرکس بخواهد به‌طور اتفاق و ایقان به کنه مطلب برسد به «اخلاق منصوری» بنگرد. این رساله از متون استدلالی جامع این فن است که به‌خامه ادبی نگاشته و در آن به آیات کریمه و اشعار استشهاد نموده است. رساله مرتب است بر دو «مجلی» و هر مجلی در چند «صورت»: مجلی اول مشتمل است بر چهار «تجلیه»: 1. انیة نفس مجرد و روح ابهد (کذا)، 2. بیان هیکل انسان، 3. اشاره به آنکه انسان خلیفه رحمان است، 4. هدایت طرق نیل سعادت؛ مجلی ثانیه در تهذیب اخلاق و کیفیت سلوک با خلائق و خلاق مشتمل بر سه «تجلیه» در بیان اصول اخلاق و فضائل و رذائل و آداب ملوک. آغاز1: حمد بیحد ز ازل تا به ابد ×× احدی را که جز او نیست احد - منشی که هر حرف که از مبدا انشا بواسطه قلم اعلمی بر سرلوح نمایش و هستی آمده رقم اسمیست از اسماء حسنی او 2: افتتاح کلام به نام خجسته فرجام ملک علام...فقیر حقیر غیاث مشهور به منصور انجام: آنرا اخراج کلام برخلاف مرام و مراد خوانند و در بدیع آنرا مصالبه و اعاره نامند. چاپ: مجله معارف، دوره 13 شماره 2، نشریه مرکز نشر دانشگاهی، تصحیح عبدالله نورانی، صص 97-160 [الذریعه 378/1 و 379، 24/5و 25، نسخه‌های منزوی 765/2؛ فهرستواره منزوی 309/6 و 2898/4 و 118/6]