اخلاق محسنی

● اخلاق محسنی = جواهر الاسرار / اخلاق / فارسی axlāq-e mohsenī = javāher-ol asrār کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī ( - 1505) اهداء به: سلطان حسین میرزا بایقرا (873-911ق)، و به نام پسرش محسن میرزا تاریخ تألیف: 907ق کتابی در اخلاق شهریاران و با انشائی ادیبانه به نثری شیوا و اشعاری نیکو و بنا به گفته مؤلف خالی از تکلف منشیان و تصلف مترسلان، در سه موضوع تهذیب اخلاق، کشورداری و تدبیر منزل در چهل «باب» نگاشته شده و به سال 907 موافق نام کتاب «اخلاق محسنی» پایان یافته است. عناوین ابواب چنین است: 1. عبادات؛ 2. اخلاص؛ 3. دعا؛ 4. شکر؛ 5. صبر؛ 6. رضا؛ 7. توکل؛ 8. حیا؛ 9. عفت؛ 10. ادب؛ 11. علو همت؛ 12. عزم؛ 13. جد و جهد؛ 14. استقامت؛ 15. عدالت؛ 16. عفو؛ 17. حلم؛ 18. خلق و رفق؛ 19. شفقت و مرحمت؛ 20. خیرات و مبرات؛ 21. احسان و سخاوت؛ 22. تواضع و احترام؛ 23. امانت و دیانت؛ 24. وفای به عهد؛ 25. صدق؛ 26. انجاح حاجات؛ 27. تأنی و تأمل؛ 28. مشورت و تدبیر؛ 29. جزم و دوراندیشی؛ 30. شجاعت؛ 31. غیرت؛ 32. سیاست؛ 33. تیقظ و خبرت؛ 34. فراست؛ 35. کتمان اسرار؛ 36. اغتنام فرصت؛ 37. رعایت حقوق؛ 38. صحبت اخیار؛ 39. دفع اشرار؛ 40. تربیت خدم و حشم و سایر ملازمان و خدمتکاران. این کتاب به اردو، ترکی و انگلیسی ترجمه شده است. آغاز: بسمله. حضرت پادشاه علی الاطلاق عزت کلمته جلت عظمته منشور سلطان المرسلین و متمم اخلاق المحسنین محمد النبی ... و آله اجمعین انجام: و هم از نام کتاب که مضاف باسم سامی و نام نامی آنحضرتست تاریخ اتمامش معلوم و مفهوم میگردد و بالله التوفیق بیت: با خامه گفتم ای که زسر ساختی قدم ×× وز مقدم تو چشم سخن یافت روشنی / اخلاق محسنی بتمامی نوشته شد ×× تاریخ هم نویس ز اخلاق محسنی چاپ: مکرر چاپ شده است در تهران، لندن و هند. چاپ سنگی. از 1823 تا 1929م. و 1271 تا 1360ق؛ مشار فارسی، ج1، ص197، فهرستوار کتابهای فارسی، ج6، ص303، لکهنو، سنگی، 1300ق./1883م، وزیری، 160ص؛ بمبئی، سنگی، 1308، رقعی، 318+2ص؛ بمبئی، سنگی، 1313، وزیری کوچک، 280ص؛ ایران، سنگی، 1326، رقعی، 310ص؛ لکهنو، سنگی، 1360/ 1941م، وزیری، 260+4ص شرح و حواشی: 1- انیس العارفین؛ دفتری، محمد بن ادریس (-982) 2- انیس العارفین؛ عزمی، محمد بن احمد (-990) 3- اخلاق احمدی؛ عثمان زاده، احمد تائب بن عثمان (-1136) 4- اخلاق محسنی (ترجمه)؛ افندی، تائب