سفينة المحمود

● سفينة المحمود = مجمع محمودی / ادبیات / فارسی safīnat-ol-mahmūd = majma‘-e mahmūdī محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری mahmūd mīrzā qājār (1800 - 1855) به دستور: فتحعلی شاه تاریخ تألیف: 1240ق تذکره‌ای است از محمود میرزا پسر فتحعلیشاه قاجار درباره شاعران زمان پدرش که به دستور او ساخته است. در دیباچه نخستین به نام «مجموعه محمود» نامیده شده و مورخ 1235 و در دیباچه دوم تاریخ 1240 آمده و نام «سفینه محمود» دارد. ضمن یک «مقدمه» و چهار «مجلس» و یک «خاتمه» در بیان شرح حال و تراجم احوال 338 تن از شعرای متقدم و عصر زندیه تا زمان مؤلف است. در مقدمه و خاتمه این کتاب در مدیح و تمجید از فتحعلی شاه قاجار به نثر و نظم سخن رفته است و شرح مجالس بدین ترتیب است: مجلس 1. بیان نتایج افکار و احوال شاهنشاه اعظم و نوباوگان سلطنت و بعضی از امراء و رجال؛ مجلس 2. بیان خیالات وزرا و ارباب دانش که پیش کار و منظور شهریار و هر دیار بودند؛ مجلس 3. بیان خیالات شعرای بلاد ایران زمین و غیره همه بر ترتیب حروف ابجد که به پنج «مرتبه» قرار داده شده: 1) ذکر خیالات شعرای عراق، 2) ذکر خیالات شعرای فارس، 3) ذکر خیالات شعرای خراسان، 4) ذکر خیالات شعرای گیلان و طبرستان، 5) بیان خیالات شعرای آذربایجان؛ مجلس 4. ذکر حالات شخص مؤلف. (بدری آتابای) آغاز: دیباچه نخستین: درین زمانه رفیقی که خالی از خلل است ×× صراحی می‌ناب و سفینه غزل است. بسمله. سفینه وجود موجودات بامر ناخدایی در بحر امکان جاری است. دیباچه دوم: خاقان رحم یزدان و نور ایمان سام میدان و آفتاب ایوان فرودیر پایه اش اوج افلاک است ... همان کتاب «گلشن محمود» که از تألیفات این مستمند است. انجام: بویژه ز محمود ناسازمند ×× بمهر جهان شهریار آزمند چاپ: در 2 مجلد، در سال 1346ش، چاپ شده [الذریعه 197/12 و 42/20؛ فهرستواره منزوی 1919/3]