سفرنامه مکه

● سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی safar-nāme-ye makke قاجار، بنت فرهاد میرزا، ق13 قمری qājār, bent-e farhād mīrzā (- 19c) سفرنامه مکه ملکه شاه زاده خانم دختر معتمد الدوله فرهاد میرزا همسر نصیرالدوله از 1297 تا 1298. این سفرنامه همانند دیگر سفرنامه‌های دوره قاجار، به بیان منازل راه و مشکلات و گرفتاری‌های سفر پرداخته است. در آن دوره کمتر سفری صورت می‌گرفت که همراه با مصیبت و گرفتاری به ویژه حمله اعراب به کاروان حجاج نباشد و مؤلف به تفصیل این دشواری‌ها را گزارش می‌کند. درباره دختر فرهاد میرزا این را می‌دانیم که همسر وزیر لشکر بوده و در اواخر سفر که وزیر لشکر سخت بیمار شده نگرانی شدیدی بر همسر او که در راه بوده عارض شده است. آغاز: روزنامه سفر بیت الله الحرام که به یاری حضرت قادر متعال به شرط سلامت مزاج می‌نویسم. ر.ز سه‌شنبه بیست و چهارم شهر رمضان المبارک 1297، چهار ساعت به غروب مانده به طالع نیکو مطالع قوس از دارالخلافه حرکت کرده به امامزاده حسن وارد شدیم ... انجام: انصاف این است که مخلع به خلعت مرحمتی گشته بین الاقران مفتخر گردد. چاپ: هاشم محدث آن را با مقدمه ایرج افشار چاپ کرده است؛ در میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش رسول جعفریان، صص 267- 320 نیز چاپ شده است.