سفرنامه دور دنیا

● سفرنامه دور دنیا / سفرنامه / فارسی safar-nāme-ye dowr-e donyā مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمری motarjem, ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (- 20c) مترجم خود در مقدمه می‌نویسد: «در این عصر خجسته آثار که تاج و تخت ملوک کیانی ... به فر وجود ... اعلی حضرت ... ناصرالدین شاه قاجار ... زیب و زینت گرفته در تمامی ممالک انواع علوم و صنایع به درجات علیا و مراتب قصری رسیده و محضر صادر ملک آذربایجان از توجهات حضرت مستطاب گردون قباب اسعد ارفع امجد اشرف والا ولیعهد جاوید آیت روحنا الفداء مدرسه نظامیه به نام نامی مبارک ایشان بنا و در مدت قلیله از متعلمین مدرسه نفوس کثیره ترقی و دارای مراتب و معارف گردیدند و به مفاد الشبل فی المخبر مثل الاسد چون تاسی در انتشار آثار عدلیه و خیریه بوجود مبارک اعلی حضرت همایونی فرموده‌اند محض انتشار علوم و بهرمندی عموم به این چاکر آستان علی بن محمد اسماعیل که از بدو ایجاد مدرسه مشغول تحصیل و خدمت‌گذاری دولت قوی شوکت است و معلمی دولتی در مدرسه مبارکه به عهده این چاکر راجع به افتخار مباهات پیشخدمتی و مترجمی حضور مبارک دارد، اشاره علیه رفت که این کتاب فرانسوی خطاب را که جلد ثانی آن را سنه ماضیه ترجمه نموده بود از زبان فرانسه، ترجمه به فارسی امتثالا لامر الارفع. زمانی تمام ترجمه آن را مایه عز و سعادت پنداشت تشکر می‌کند از نواب مستطاب شاهزاده مرتضی میرزا پیشخدمت مخصوص و کتابدارباشی آستان مبارک که در نویساندن و ترتیب این نسخه که مدتی در عهده تعویق بوده مساعی جمیله به کار برده و در یک ماه بیست هزار بیت کتاب را به اتمام رسانیدند». مترجم خود اشاره نمی‌کند که نام کتاب چیست و مؤلف اصلی آن کیست تنها بلافاصله پس از این مقدمه در آغاز مطلب نوشته شده: «شهر تولون جزایر بال آرد موردویل نایب دوم امیر البحر فرانسوی که در سنه 1829 سیاحت دور دنیا را نموده چنین گوید ...». ظاهراً کاتب نام مؤلف اصلی را درست نوشته و چنین می‌نماید که این کتاب ترجمه جلد سوم از سفرنامه دور دنیا بریاست دولون دورویل نایب امیر البحر فرانسوی است که در پاریس در دو مجلد به سال 1852 میلادی چاپ شده و مجلد دوم آن را پیش از وقت همین مترجم در سال پیش به فارسی نقل کرده است. چون اصل کتاب در پاریس در سال 1852 میلادی یعنی 1268 قمری چاپ شده پیداست که ترجمه آن پس از این تاریخ صورت گرفته است.