سفرنامه آب گرم قفقاز

● سفرنامه آب گرم قفقاز / سفرنامه / فارسی safar-nāme-ye āb-e garm-e qafqāz طالبوف، عبدالرحیم بن ابوطالب، 1250 - 1329 قمری tālebof, ‘abd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb (1835 - 1911) اهدا به: آقای محمد ابراهیم خان معاون الدوله با تصویر مناظری از آب‌های معدنی و کلاه فرنگی‌های میانه راه با وصف آن آب‌ها، هدیه مؤلف در 10 سنبطر 1889 در قفقاز سلیمان خان مهندس، - 1316 قمری soleymān-xān-e mohandes (- 1899) سلیمان خان مهندس مؤلف این کتاب است که مدتها معلم ریاضیات مدرسه دارالفنون بود و احتساب الملک لقب گرفته و چندی رئیس اداره تعاون در وزارت فلاحت و تجارت و فوائد عامه ایران بود و مؤلف بعضی کتاب‌های درسی در علوم ریاضی است. این کتاب شامل شرح سفری است که از 6 ذیقعده 1293 تا پنجم رمضان 1294 کشیده و روز به روز وقایع و مشاهدات خود را با کمال صراحت نوشته و معلوم می‌شود به واسطه بدرفتاری‌ها و مخالفت‌های رئیس مدرسه تبریز نتوانسته کار خود را انجام دهد و ناچار به تهران برگشته است و کتاب به‌واسطه لحن صراحت و صداقتی که دارد جالب توجه است. آغاز: حسب الامر اعلی حضرت اقدس شهریاری روحی العالمین فداه که بنای انتشار و رواج علوم و افتتاح مدرسه در دارالسلطنه تبریز گردید ارجاع این کار به عهده بندگان نواب مستطاب اشرف اعظم و الاحضرت اعتضاد السلطنه وزیر علوم روحی فداه مفوض گشت لذا از جانب حضرت والا بجهت اتمام این امر به مقرب الخاقان جعفر قلی خان رئیس مدرسه (مرحوم نیر الملک هدایت که بعدها وزیر علوم شد) فرمایش رفت و جناب ایشان نیز به صوابدید مقرب الخاقان ملا حسن خان ناظم (مرحوم ادیب الدوله ناظم مدرسه دار الفنون) و مقرب الخاقان میرزا عبدالغفار نجم الملک (مرحوم حاج نجم الدوله ریاضی دان معروف)، معلمین اسامی التفصیلی از مدرسه مبارکه منتخب نموده: ملا جعفر خان بجهة علم طب و شیمی، نجفقلی خان یاور بجهة علم توپخانه، غفارخان یاور بجهت علم پیاده نظام، بنده درگاه سلیمان بجهت زبان فرانسه و علوم ریاضی. بعرض حضرت والا وزیر علوم روحی فداه رسانیده حضرت والا هم اطلاع بجناب جلالتمآب اجل اکرم سپه سالار اعظم دام اقباله العالی (مرحوم حاج میرزا حسین خان مشیر الدوله صدراعظم) داده در پیشگاه معدلت دستگاه حضور با هر النور مبارک معروض افتاد، مقرر رفت که در شهر ذیقعده الحرام معجلا عازم دارالسلطنه تبریز گردیده بریاست مقرب الخاقان میرزا جواد خان سرتیپ (سعد الدوله که بعدها وزیر مختار ایران در بروکسل و وزیر امور خارجه و رئیس مجلس شورای ملی ایران شد) مشغول تدریس متعلمین و انجام خدمت گردیم. اینک این بنده درگاه که عازم این سفر گشته مسافرت و شرح احوالات خود را منقسم به فصل نموده معروض می‌دارم. انجام: بهمان حالت هستم تا بعد خدا چه خواهد. چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظیم میر هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377ش، به کوشش شهرزاد سپاهیان (محدث) چاپ شده است.