نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

سرو و گل

sarv va gol
11 نسخه ثبت‌شده قرن 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/35826
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #35826
تاریخ و سده تألیف: 1189 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 18، ص 121 تا 122
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شعر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
فلکناز نامه (falaknāz-nāme) فلک ناز و خورشید آفرین (falaknāz va xoršīdāfarīn)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مثنوی است عاشقانه در بحر هزج مسدس مقصور به وزن خسرو و شیرین نظامی؛ حکایت با ازدواج خورشید آفرین و گل، فلک ناز و سرو ادامه و سرانجام به مرگ عاشقانه آنها منتهی می‌گردد. نمونه‌ای از منظومه را که در آن به نام منظومه «سرو و گل» و تخلص شاعر «تسکین» تصریح دارد: «کتاب سرو با گل آن تمام است ×× که در هر داستان ساقی و جام است / تمامش را چه من کردم شماره ×× هزار و پانصد آمد هفت پاره / چه تسکین یافت از غم جان مسکین ×× ازین دفتر تخلص گشت «تسکین» / عرب زاده من از شهر قطیفم ×× بغربت مانده زار نحیفم / هر آن شخصی که سرو گل بخواند ×× دعا از صدق بر مسکین رساند». نیز در آن آمده: «چو تسکین یافت از غم جان مسکین ×× درین دفتر تخلص گشت مسکین / عرب زاده من از شهر قطیفم ×× بغربت مانده و زار و نحیفم / ولی چون بودم از اولاد یعقوب ×× ز یعقوبم بعالم گشته منسوب / پدر از عبری و مادر قطیفی ×× بدوشم کرد غم بار نحیفی / اگر خواهی که تاریخش بدانی ×× بگویم آشکارا تا بدانی / گذشت از هجرت پیغمبر و آل ×× هزار و یکصد و هشتاد و نه سال».
آغاز اثر
« بنام آنکه کرد ایجاد عالم ×× برای آدم و اولاد آدم / گلی از گلشن رحمت عیان کرد ×× بابراهیم آتش گلستان کرد / بنام آنکه عالم را ضیا داد ×× مه و خورشید را نور و جلا داد / منور ساخت خورشید جهانرا ×× مدور کرد چرخ و آسمان را ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
شیراز، 1348ق؛ چاپخانه گودرزی، 1356ق؛ تهران، 1329ش.، چاپ سنگی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 313/16

متن فنخا

● سرو و گل = فلکناز نامه = فلک ناز و خورشید آفرین / شعر / فارسی sarv va gol = falaknāz-nāme = falaknāz va xoršīdāfarīn تسکین، یعقوب بن مسعود، ق12 قمری taskīn, ya‘qūb ebn-e mas‘ūd (- 18c) تاریخ تألیف: 1189ق مثنوی است عاشقانه در بحر هزج مسدس مقصور به وزن خسرو و شیرین نظامی؛ حکایت با ازدواج خورشید آفرین و گل، فلک ناز و سرو ادامه و سرانجام به مرگ عاشقانه آنها منتهی می‌گردد. نمونه‌ای از منظومه را که در آن به نام منظومه «سرو و گل» و تخلص شاعر «تسکین» تصریح دارد: «کتاب سرو با گل آن تمام است ×× که در هر داستان ساقی و جام است / تمامش را چه من کردم شماره ×× هزار و پانصد آمد هفت پاره / چه تسکین یافت از غم جان مسکین ×× ازین دفتر تخلص گشت «تسکین» / عرب زاده من از شهر قطیفم ×× بغربت مانده زار نحیفم / هر آن شخصی که سرو گل بخواند ×× دعا از صدق بر مسکین رساند». نیز در آن آمده: «چو تسکین یافت از غم جان مسکین ×× درین دفتر تخلص گشت مسکین / عرب زاده من از شهر قطیفم ×× بغربت مانده و زار و نحیفم / ولی چون بودم از اولاد یعقوب ×× ز یعقوبم بعالم گشته منسوب / پدر از عبری و مادر قطیفی ×× بدوشم کرد غم بار نحیفی / اگر خواهی که تاریخش بدانی ×× بگویم آشکارا تا بدانی / گذشت از هجرت پیغمبر و آل ×× هزار و یکصد و هشتاد و نه سال». آغاز: بنام آنکه کرد ایجاد عالم ×× برای آدم و اولاد آدم / گلی از گلشن رحمت عیان کرد ×× بابراهیم آتش گلستان کرد / بنام آنکه عالم را ضیا داد ×× مه و خورشید را نور و جلا داد / منور ساخت خورشید جهانرا ×× مدور کرد چرخ و آسمان را ... چاپ: شیراز، 1348ق؛ چاپخانه گودرزی، 1356ق؛ تهران، 1329ش.، چاپ سنگی [الذریعة 313/16]

نسخه‌های خطی این اثر

11 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
5178 و 1338-ف بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 130 شناسنامه ←
2
دائرة المعارف
تهران
1856 بی‌کاتب قرن 11-12 نستعلیق - شناسنامه ←
3
بیات، عبدالحسین
اراک
35 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
4
مفتاح
تهران
801 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
7032 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 260 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
13407 محمد برای برادرش نصرالله قرن 13 نستعلیق 139 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
15561 یحیی بن ملا امیر خان سلطانی 29 رجب 1212ق نستعلیق 300 شناسنامه ←
8
امام عصر
شیراز
169 علی اکبر حاجی آبادی 1287ق نستعلیق، شکسته 217 شناسنامه ←
9
مسجد اعظم
قم
404/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 154 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
7779 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 276 شناسنامه ←
11
ملی
تبریز
3054 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 134 شناسنامه ←