السر المکنون

● السر المکنون / كيميا / عربی as-sirr-ul maknūn جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) جابر 144 رساله در میزان و قواعد علم کیمیا تألیف نموده و مجموع آنها را «کتب الموازین» نهاده که رساله حاضر یکی از آنهاست؛ السر المکنون که در آن از کتاب‌های الاصول، الادلة، المزاج، الحاصل، الطبيعة، الفرقد، الاغراض لكتاب الاصول، الحبوة خود یاد می‌کند و از سقراط و بلیناس. در آن می‌گوید از چهار برادر که یاد کردم به دو تن اعتماد دارم یکی فارسی دیگر تازی و این دو در دو جای عراق زاده شدند کوچکتر در جایی گرم و خشک و بی آب به سر می‌برد و بزرگ‌تر در زمینی آبادان و هر دو هشتاد سال خواهند زیست. جابر در اینجا به رمز درباره زندگی آینده آن دو پیش‌بینی می‌کند و می‌گوید که کوچک‌تر آزار خواهد دید و در زمان او شهرها ویران می‌گردد و مردم آنجاها می‌شورند و بدان بر نیکان چیره می‌شوند. آن‌گاه به دو برادر می‌سپارد که رازها را نهفته بدارند. جابر در آن از برادر پارسی خود که در عراق زاده است یاد نمود و در چند جا به سید خود سوگند می‌خورد و از او و از پدرانش حدیث می‌آورد؛ این رساله در سه جزء تألیف شده است. آغاز: الجزء الاول من كتاب سرالمكنون. قد كنا يا اخي قدمنا كتبنا هذه عدة كتب في فنون كثير كل فن منها قايم بنفسه فمنها ما فيه منازعات و شكوك لم نكشفها في مواضعها ... [تاریخ التراث العربی، سزگین 254/4؛ الذريعة 170/12؛ كشف الظنون 989/2] شرح و حواشی: 1- خلاصة سر المكنون 2- سر المكنون (منتخب) (2 عنوان)