اخلاق

● اخلاق / اخلاق / فارسی axlāq شاپوریان، ملک یوسف شاه نظر، ق13 قمری šāpūrīyān, malek yūsof šāh nazar ( - 19c) اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق) تاریخ تألیف: 1252ق مجموعه‌ای است در آداب و اخلاق و جنبه ادبی آن بیشتر است و در عنوان سه «سفر» و هر سفری در ابوابی ترتیب یافته: سفر 1. اخلاق پسندیده؛ سفر 2. اخلاق نکوهیده؛ سفر 3. نصایح و کلمات حکمت‌آمیز حکماء مختلفه. برای شناسانیدن کتاب سطوری از دیباچه آن نقل می‌گردد: «بعد از اتمام کتب مترادفه ما سبق باین ملهم شدم طوری که به لطف جناب باری از کتب الهی و اکابر و حکماء عالم تتبع کرده‌ام با تطبیقات عقلیه کتابی که مشتمل بر علوم و حکمت و بر اخلاق ستوده و اوصاف حمیده باشد مجمل و مستکمل بهر منافع عامه تألیف نمایم تا بدین دستورالعمل خاص و عام با حسن سلوک با یک دیگر رفتار نمایند»، تا آنجا: «بناء علیهذا خواستم این نسخه شریف را بطوری ترتیب و تصنیف نمایم که بغیر از طایفه اسلام صاحب کمالان سایر طوائف نیز از مطالعه و ملاحظه‌اش محظوظ و مستفیض گردند و از آن اشتباهی که کرده و تصور می‌کنند که اهل اسلام و جمیع اهالی شرق وحشی‌اند (کذ) منفعل گردند از آن جهت بغیر از قاعده و قانون اسلام و شواهد و حکایات اهالی شرق از اهالی غرب در این کتاب چیزی مرقوم نکردم». در صفحه سوم مؤلف نوشته: «الکتاب السابع علم الاخلاق الفارسی من تألیفات ملک یوسف شاه نظر من سلالة الشاپور سنه 1252». آغاز: الحمدلله الذی میز الانسان بالنطق الحسین. الحمدلله الذی میز الانسان بالنطق الحسین. انجام: و از ایشان این پندها و مواعظ یادگار ماند. [فهرستواره منزوی 285/6 «اخلاق»]