الاخلاق

● الاخلاق = علم الاخلاق / اخلاق / عربی al-axlāq = ‘ilm-ul-axlāq ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) در اخلاق و بیان راه ترک رذائل و تحلی به فضایل و چگونگی تحصیل ملکات فاضله و شمارش خصال محموده که می‌توان با تحصیل آنها نفس را کامل نمود. مؤلف معتقد است که برای این جهت باید قوای نظری (علوم رسمی) و عملی را تحصیل کرد و این رساله برای بیان امر دوم نوشته شده است. مؤلف اخلاق را امری اکتسابی دانسته و معتقد است که فضایل و رذایل اخلاق را می‌توان به‌وسیله عادت به دست آورد و یا ترک کرد زیرا محاسن اخلاقی را عبارت از حد وسط بین افراط و تفریط تعریف کرده و رذایل را همان افراط یا تفریط می‌داند. چنان که شجاعت حد وسط بین جبن و تهور است و هر کس مبتلا به افراط یا تفریط باشد با میل کردن به طرف دیگر می‌تواند حد اعتدال را حاصل کند. در آغاز آن از «کتب احصاء العلوم» یاد می‌کند. این رساله به نام «علم الاخلاق» نیز ثبت است. قنواتی این رساله را با رساله «البر و الاثم» خلط کرده است و مهدوی انتساب آن را مسلم دانسته است. آغاز: بسمله الحمدلله کفاء افضاله و الصلوة علی نبیه محمد وآله المعتنی بامر نفسه المحب المعرفة الفضائل کیفیة اقتنائها لركوبها نفسه و معرفة الرذائل و كيفية انجام: واذا فارقت و فيها الملكة الحاصلة بسبب الاتصال بالبدن كانت قريبة النسبة من حالها و هی فیه و لهذا الكلام تمام ذكر فی موضعه. چاپ: در «تسع رسائل» (قسطنطنية: 1298ق) که با «رسالة العهد» او خلط شده، رساله اخلاق از ص 107 تا آخر 108 و از ابتدای ص 100 تا آخر 105؛ نیز در مجموعة الرسائل (قاهره، مطبعه کردستان العلمية: 1338ق) [الذریعه 85/1؛ مجمع علمی 254/3؛ مصنفات ابن سینا، ص 22، شماره 13]