سر العالمين

● سر العالمين / اخلاق / عربی sirr-ul ‘ālamayn واعظ گیلانی، عبدالوحید بن نعمت الله، ق 11 قمری vā‘ez-e gīlānī, ‘abd-ol-vahīd ebn-e ne‘mat-ol-lāh (- 17c) مؤلف این رساله را پس از کتاب «سلوک الملوک» (که در تفسیر کلمه مالک و ملک از آیه سوم فاتحة الکتاب است) نوشته و در تفسیر یوم الدین (مضاف الیه مالک و ملک) است که در آن به وعظ و تذکیر و بیان لطائف معارف به خامه معارف و خوب پرداخته و در مواضع متعدد تفصیل برخی از مطالب را به مؤلفه دیگرش موسوم به «کتاب ذم دنیا» احاله داده است. در الذریعه (ج 12: ص 168) این رساله به نام «سر العالمین فی حقيقة الدنيا و العقبی» ضبط شده است. در صدر این نسخه نوشته شده: «کتاب چهارم مسمی است بسر العالمين و کشف الدارين در تفسیر یوم الدین که مضاف الیه مالک و ملک است و بیان حقیقت روز علم و روز جزا». در دیباچه چنین آمده است: «و بعد این کتابی است مسمی به سر الدارین و کشف العالمین در تفسیر کریمه یوم الدین و تقریر و تحریر حقیقت دنیا و دین و بیان وجه تقدیم آن بر این». ابواب و فصول درست نوشته نشده، به این جهت برای شناسانیدن نسخه عناوین مطالب نقل می‌گردد: باب 1. معرفت دنیا و عقبی: فصل بباید دانست که خدای را سبحانه و تعالی دو عالم است؛ باب 2. خلقت دنیا و عقبی: فصل بدان که همچنان که گفته شد چون بحر محیط علم را موج الخ؛ باب 3. اشاره به حقیقت دنیا: فصل بدانکه در کتاب مصباح الشریعه حضرت امام الخ، فصل بباید دانست که دنیا زندان مؤمنانست الخ؛ باب 6. بیان حقیقت عقبی. [فهرستواره منزوی 494/6]