سراج الکاتبین

● سراج الکاتبین / شعر، خط / فارسی serāj-ol-kātebīn لشکرنویس، حسن بن محمد تقی، ق 14 قمری laškar nevīs, hasan ebn-e mohammad taqī (- 20c) اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق) تاریخ تألیف: 1318ق به نظم فارسی ساخته با خطبه و دیباچه منثور در خط و خوشنویس، پس از دیباچه نثر در ستایش شاه، مثنوی: «ای قلم تیز کن زبان بیان ×× بهر حمد خدای عالمیان»؛ از صراط السطور سلطان علی مشهدی و مثنوی: «وصف قلمت لطیف و رنگین ×× سرخ است و سفید و سخت و سنگین»؛ و مثنوی: «از واضع خط نسخ و تعلیق ×× بشنو سخنی ز روی تحقیق». نویسنده می‌گوید به ایام ولیعهدی محمد علی میرزا شهر تبریز در امن و امان به سر می‌برد و لقمان الممالک دست به کارهای نیکو در آداب جدید و فرهنگ جدید زده است و پیشکار ولایتعهد محمد باقرخان امیر نظام نیز در بهبود اوضاع در آذربایجان کوشاست من نیز این منظومه را در شرح خط و آداب نگارش و منشاء خط فارسی و بیان تحریر حروف به شعر فارسی در آوردم. این منظومه در ابتداء حاوی حمد خدا و نعت رسول است و سپس در مدح واضع خط کوفی چند شعری می‌آورد و بعد از وسایل تحریر و قلم سخن می‌راند و به آخر در بیان حروف و تحریر آن مطالبی می‌پردازد. [نسخه‌های منزوی 1913]