سحر العیون

● سحر العیون = بحر العیون / علوم غریبه / فارسی seḥr-ol ‘oyūn = baḥr-ol ‘oyūn کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 1505) اهداء به: امیر سید قاسم لاذل نویسنده می گوید: علوم بر دو قسم‌اند: جلیه و خفیه؛ علوم جلیه علومی اند که اکثر علما بر قوانین آن آگاهند و بر جزئیات و کلیاتش احاطه دقیق دارند. علوم خفیه علومی‌اند که در زوایای اختفا پنهان مانده‌اند و هر کسی نمی‌تواند بر دقایق آن واقف شود. این علوم پنج قسم اند که چون حروف اول آنها را جمع کنیم جمله «کله سر» به دست می‌آید و آنها عبارتند از: «کیمیا»، «لیمیا»، «هیمیا»، «سیمیا» و «ریمیا» و تعریف هر یک بدین قرار است: کیمیا: علم صناعت اکسیر است و آن در تبدیل قوای اجرام معدنی به کار می‌رود بجهت حصول ذهب و فضه و فلزات دیگر؛ لیمیا: علوم طلسمات است که به دو کیفیت تمزیج قوای فاعله قابله به منفعله علویه و سفلیه دانسته می‌شود تا فعلی غریب از آن حادث گردد؛ هیمیا: آن معرفت سیاره سبعه است به جهت تصرف در آنها و تسخیر ارواح جن؛ سیمیا: آن علمی است که از تصرف در خیالات بحث می‌کند تا احداث مثالات و امتثالات خیالیه شود و آن را در خارج وجودی نیست؛ ریمیا: (= علم شعبده) این علم از جواهر ارضیه و مزج آنها با یکدیگر بحث می‌کند تا از آن قوتی حادث گردد که از آن قوت فعلی حاصل شود که منجر به صدور غرایب گردد. او بعد می‌گوید: چون در کتاب سحر العیون عبدالله مغربی و رساله عیون الاخلاق و کتاب ایضاح الطريق ابوالقاسم احمد سیمیا و ریمیا جمع است با مضافاتی که ربطی به سیمیا ندارد از آنجا که متن آنها به زبان عربی و حاوی خط طلسمات نیز می‌باشند بنا به خواهش امیر سید قاسم لاذل آن دو را به فارسی برگردانم با شرح تفصیلی که فهم مطالب آن را آسان کند. سرآغاز آن با اسرار قاسمی یکی است و محتملاً همان کتاب است. در نسبت آن به کاشفی تردید است. آغاز: بسمله، الحمدلله قاسم العطایا و عالم الخفیات له الحمد الغدوات و العشيات ... انجام: شود این گفتگوی بر تو عیان.