زينة التواريخ

● زينة التواريخ / تاریخ جهان / فارسی zīnat-ot-tavārīx رضی تبریزی، محمد رضی بن محمد شفیع، - 1223 ؟ قمری razī tabrīzī, mohammad razī ebn-e mohammad šafī‘ (- 1808) شیرازی، عبدالکریم بن علی رضا šīrāzī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ‘alī rezā اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212-1250ق) تاریخ تألیف: 1218ق از میرزا محمدرضی مستوفی تبریزی فرزند میرزا محمد شفیع وزیر فتحعلیشاه قاجار (- 1249ق). تخلصش در شعر «بنده» بوده و این کتاب را به استعانت و همراهی عبدالکریم مستوفی اشتهاردی تألیف نموده و به طوری که خود ذکر می کند نام «زینة التواریخ» را فتحعلیشاه بدین کتاب داده است. مؤلف این کتاب را در تاریخ عمومی از آغاز خلقت جهان تا روزگار فتحعلی شاه قاجار و تاریخ امم گذشته و عصر اسلامی و سرگذشت پادشاهان و حکم فرمایان و دیگر وقایع مهم تاریخی در دو جلد بزرگ ساخته است. این کتاب مشتمل بر «آغاز» و دو «پیرایه» و «انجام» می‌باشد هر پیرایه در دو «وجه» و هر وجه در دو «گونه»: آغاز: در آفرینش زمین و آسمان؛ پیرایه 1. دارای دو «وجه»: 1) تاریخ پیامبران گذشته و حکما و عارفان، 2) تاریخ پیامبر اسلام و امامان و علماء دین؛ پیرایه 2. دارای دو «وجه»: 1) پادشاهان پیش از اسلام و پس از اسلام، 2) پادشاهان قاجار و حالات فتحعلی شاه؛ انجام: در سر گذشت ادبای روزگار قاجار. آغاز: آغاز جلد اول: اول دفتر ایزد دانا ... بهار رخسار شاهدان نو و کهن حکایت ستایش خداوند جانبخش ... و بعد: چون این خاقان کشور گشا و صاحبقران ملک ستا را از زمان صبی تا اکنون ... آغاز جلد دوم: پیرایه دوم که داستان سلاطین معدلت آیین و شهر یاران با عز و تمکین در آن منطوی انجام: جلد اول: ملاحسن کاشی اصلش از کاشان مولدش خطه آمل عالمی عامل و فاضلی کامل ... از جمله اشعار دلپسندش هفت بند است که جمعی از فحول این فن و استادان سخن بتتبع او گوهر ها سفته اند و هفت بندی بان حسن تألیف نگفته اند الحمدلله وحده و الصلوة على خير خلقه و آله الكرام فانها احسن ختام. جلد دوم: در نیایش و ستایش شاهنشاه اسلام پناه و عدالت منش عرب البيان و رطب اللسان ... وجود شهریاران آسمان بخت و خورشید نگین ملک جهان و رنگین و نگین دولت در یمین باد برب العباد تمت الكتاب بعون الله الملک الوهاب و توفیق حضرت آله. [دنا 1286/5-1287 (26 نسخه)؛ الذریعة 91/12؛ ریحانة الأدب 283/1؛ نسخه‌های منزوی 4175/6-4176؛ تاریخ تذکره‌های فارسی 650/2؛ فهرستواره منزوی 629/1]