الزيج السنجرى

● الزيج السنجرى = المعتبر السنجرى / هیئت / عربی az-zīj-us-sanjarī = al-mu‘tabar-us-sanjarī خازنی، عبدالرحمن، ق6 قمری xāzenī, ‘abd-or-rahmān (- 12c) اهداء به: ابو الحارث سنجر بن ملکشاه بن الب ارسلان برهان امیر المومنین چون زیج‌های موجود و حساب جداول نجومی کامل نبوده و تواریخ متعدد بوده و نقل حرکت ستارگان به تواریخ هر یک از ملت‌ها سخت می‌نموده، مؤلف با تجربه‌هایی که داشته اقدام به تألیف این کتاب مفصل و مهم نموده و در آن به استخراج تواریخ و ایام و طالع سیارات و جز آن در دو بخش حساب و جداول پرداخته است، بخش اول مشتمل بر یک «مقدمه» و ده «مقاله» هر یک در چند قسم و باب با این عناوین: مقدمه بنام «طریق الاعتبار» مشتمل بر شش «باب»؛ مقاله 1. التواریخ؛ 2. المقدمات؛ 3. الطوالع؛ 4. اوساط الکواکب؛ 5. التقاویم و العروض؛ 6. اختلاف المناظر؛ 7. الاتصالات؛ 8. الکسوفات؛ 9. الروية و التشریق؛ 10. تحاويل السنين. مقالة مفروزة: في ذكر اشیاء يحتاج اليها الحساب احيانا. بخش دوم به نام «کتاب غرائب علم التاريخ» نامیده شده و مشتمل بر دو «فصل» می‌باشد: 1. معرفة فضيلة السنة الشمسية على السنة القمرية؛ 2. معرفة مدخل السنين الشمسية فى تاريخ الهجرة. مؤلف در مقدمه از وزیر ابوالمحاسن عبد الرزاق بن عبد الله بن على بن اسحاق رضی امیر المومنین و ابو طاهر سعد بن علی بن عیسی صفوة امیر المومنین به بزرگی یاد کرده و به بیان مختصری از زندگانی خود پرداخته است. آغاز: الحمد لله الذى دل على نفسه بما افاض من جوده، و من على عباده بما عرفهم من قدس وجوده [الاعلام زرکلی 305/3؛ تتمة صوان الحکمة ص 161؛ علم الفلک نالینو ص 179؛ بروکلمان ذیل 902/1؛ گاهشماری فهرست نامها - گاهنامه سال 1311 ص 184] شرح و حواشی: 1- الزیج السنجری (منتخب)؛ بامیانی، افضل الدین