نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

زبدة المعارف فی اصول الدین و المعارف

zobdat-ol-ma‘āref fī osūl-ed-dīn-e va-l-ma‘āref
18 نسخه ثبت‌شده قرن 13 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34532
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34532
تاریخ و سده تألیف: 1224 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 17، ص 658 تا 660
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست: فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

وی این کتاب را در دو «مطلب» نگاشته: مطلب 1. خودشناسی؛ مطلب 2. فصل‌هایی در خداشناسی، نبوت و امامت. در بخش خداشناسی به شرح اسماء حسنی و نیز به شرح توحید مفضل پرداخته است. مؤلف این کتاب و کتاب دیگر خویش (رد پادری) را به نام فتحعلی شاه نگاشته و در آغاز (در نسخه کامل) از وی نام می‌برد. در مقدمه درباره موضوعات کتاب می‌نویسد: «و این کتاب مشتمل است بر مطالب چند. اول در مطلب خودشناسی است و آن چه متعلق است به مملکت بدن. دوم مشتمل است بر مراتب خداشناسی و صفات جلال و جمال و تنزیه از نقایص و عدمات و بر افعال باری جلت عظمته از قضا و قدر و بدا و غرایب و عجایب صنع و ابداع و بیان اسماء الهی و حظوظ بنده از هر اسمی و صنوف ملائکه ملک و ملکوت و بعد از آن در مراتب نبوت و خصایص آن و قلیل از مناقب و مفاخر سید انبیاء و اشرف مرسلین صل الله علیه و آله و بعد ذلک امر امامت است و اثبات امامت ائمه اثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین بر وجهی که ملاحظه آن عذر باقی نگذارد اهل انصاف را بلکه غیور لجوج را هم قطع زبان می‌کند. ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و بعد ذلک اثبات معاد است و احوالات آن از ابتداء سفر آخرت که مرگ الی آخر العقاب من الحشر و المیزان و الصراط و الجنة و النار و آن چه مناسب این مقام باشد در احوالات اطفال و مستضعفین و عصاة از اهل توحید و به این مراتب ختم کتاب را نمود.»
آغاز اثر
« زیباترین کلامی که گلزار جان گل چینان بوستان حدایق معرفت را از خار شبهه و ریب ... اما بعد، بر ناظران مطالع آسمان روشن ضمیری ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج2، ص2759؛ تبریز، سنگی، 1301ق، رحلی، 354ص؛ طهران، مطبعه حاج عبدالمحمد، 1267ق، 663ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 953/2 الذریعه 12: 32-33 فهرستواره منزوی 465/7 دنا 1229/5 (16 نسخه)

متن فنخا

● زبدة المعارف فی اصول الدین و المعارف / کلام و اعتقادات / فارسی zobdat-ol-ma‘āref fī osūl-ed-dīn-e va-l-ma‘āref ایجی، علی اکبر بن محمد باقر، - 1232 قمری Ījī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer (- 1817) اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق) تاریخ تألیف: 28 شعبان 1224ق وی این کتاب را در دو «مطلب» نگاشته: مطلب 1. خودشناسی؛ مطلب 2. فصل‌هایی در خداشناسی، نبوت و امامت. در بخش خداشناسی به شرح اسماء حسنی و نیز به شرح توحید مفضل پرداخته است. مؤلف این کتاب و کتاب دیگر خویش (رد پادری) را به نام فتحعلی شاه نگاشته و در آغاز (در نسخه کامل) از وی نام می‌برد. در مقدمه درباره موضوعات کتاب می‌نویسد: «و این کتاب مشتمل است بر مطالب چند. اول در مطلب خودشناسی است و آن چه متعلق است به مملکت بدن. دوم مشتمل است بر مراتب خداشناسی و صفات جلال و جمال و تنزیه از نقایص و عدمات و بر افعال باری جلت عظمته از قضا و قدر و بدا و غرایب و عجایب صنع و ابداع و بیان اسماء الهی و حظوظ بنده از هر اسمی و صنوف ملائکه ملک و ملکوت و بعد از آن در مراتب نبوت و خصایص آن و قلیل از مناقب و مفاخر سید انبیاء و اشرف مرسلین صل الله علیه و آله و بعد ذلک امر امامت است و اثبات امامت ائمه اثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین بر وجهی که ملاحظه آن عذر باقی نگذارد اهل انصاف را بلکه غیور لجوج را هم قطع زبان می‌کند. ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و بعد ذلک اثبات معاد است و احوالات آن از ابتداء سفر آخرت که مرگ الی آخر العقاب من الحشر و المیزان و الصراط و الجنة و النار و آن چه مناسب این مقام باشد در احوالات اطفال و مستضعفین و عصاة از اهل توحید و به این مراتب ختم کتاب را نمود.» آغاز: زیباترین کلامی که گلزار جان گل چینان بوستان حدایق معرفت را از خار شبهه و ریب ... اما بعد، بر ناظران مطالع آسمان روشن ضمیری ... چاپ: مشار فارسی، ج2، ص2759؛ تبریز، سنگی، 1301ق، رحلی، 354ص؛ طهران، مطبعه حاج عبدالمحمد، 1267ق، 663ص [نسخه‌های منزوی 953/2؛ الذریعه 12: 32-33؛ فهرستواره منزوی 465/7؛ دنا 1229/5 (16 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

18 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مفتاح
تهران
1407 ایجی، علی اکبر بن محمد باقر (مؤلف) بی‌تاریخ نستعلیق 197 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
1784 ایجی، علی اکبر بن محمد باقر (مؤلف) بی‌تاریخ نستعلیق 37 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
14851 بی‌کاتب حدود قرن 13 نستعلیق 173 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
512/1-طباطبائی بی‌کاتب قرن 13 - 195 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
10936 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 428 شناسنامه ←
6
معصومیه
قم
598 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 428 شناسنامه ←
7
ملک
تهران
5733 محمد محسن جمعه 28 شوال 1225ق نستعلیق 402 شناسنامه ←
8
مروی
تهران
253 محمد ابراهیم بن ابوالحسن خوراسکانی 1225ق - - شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
2983 محمد ابراهیم بن ابوالحسن خوراسکان اصفهانی غره ذیحجه 1226ق، به دستور مؤلف برای عمدة التجار حاج محمد علی بن حاج غفور نسخ 413 شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
13294 اسماعیل بن محمد تقی شیرازی شنبه 20 ذیقعده 1226ق نسخ 273 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
3952 شیخ میر علی اصغر بن سید قاسم طباطبائی زواره‌ای 1229ق - 615 شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
223-بهار نامشخص - - - شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
8566-58/16 محمد رفیع کاتب اصفهانی بن محمدتقی یک‌شنبه 5 ربیع الاول 1231ق، برای ملا محمدابراهیم نوری نسخ 306 شناسنامه ←
14
ملک
تهران
3018 شیخ شعبان 1232ق - 471 شناسنامه ←
15
گوهرشاد
مشهد
2436 محمد حسین تفرشی چهارشنبه 1 شعبان 1250ق نستعلیق 426 شناسنامه ←
16
مرعشی
قم
3302 بی‌کاتب شنبه 21 جمادی الثانی 1258ق نستعلیق، نسخ 475 شناسنامه ←
17
مروی
تهران
43 علی اصغر بن علی اکبر بن مهدی ابن زین الدین بن شیخ محمد طالقانی 1259ق - - شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
2593 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 277 شناسنامه ←