شناسنامه کتابشناختی اثر
زبدة المعارف فی اصول الدین و المعارف
zobdat-ol-ma‘āref fī osūl-ed-dīn-e va-l-ma‘āref
پیوند کوتاه:
/w/34532
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34532
پدیدآور / مؤلف:
ایجی، علی اکبر بن محمد باقر
تاریخ و سده تألیف:
1224 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 17، ص 658
تا 660
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست:
فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
وی این کتاب را در دو «مطلب» نگاشته: مطلب 1. خودشناسی؛ مطلب 2. فصلهایی در خداشناسی، نبوت و امامت. در بخش خداشناسی به شرح اسماء حسنی و نیز به شرح توحید مفضل پرداخته است. مؤلف این کتاب و کتاب دیگر خویش (رد پادری) را به نام فتحعلی شاه نگاشته و در آغاز (در نسخه کامل) از وی نام میبرد. در مقدمه درباره موضوعات کتاب مینویسد: «و این کتاب مشتمل است بر مطالب چند. اول در مطلب خودشناسی است و آن چه متعلق است به مملکت بدن. دوم مشتمل است بر مراتب خداشناسی و صفات جلال و جمال و تنزیه از نقایص و عدمات و بر افعال باری جلت عظمته از قضا و قدر و بدا و غرایب و عجایب صنع و ابداع و بیان اسماء الهی و حظوظ بنده از هر اسمی و صنوف ملائکه ملک و ملکوت و بعد از آن در مراتب نبوت و خصایص آن و قلیل از مناقب و مفاخر سید انبیاء و اشرف مرسلین صل الله علیه و آله و بعد ذلک امر امامت است و اثبات امامت ائمه اثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین بر وجهی که ملاحظه آن عذر باقی نگذارد اهل انصاف را بلکه غیور لجوج را هم قطع زبان میکند. ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و بعد ذلک اثبات معاد است و احوالات آن از ابتداء سفر آخرت که مرگ الی آخر العقاب من الحشر و المیزان و الصراط و الجنة و النار و آن چه مناسب این مقام باشد در احوالات اطفال و مستضعفین و عصاة از اهل توحید و به این مراتب ختم کتاب را نمود.»
آغاز اثر
« زیباترین کلامی که گلزار جان گل چینان بوستان حدایق معرفت را از خار شبهه و ریب ... اما بعد، بر ناظران مطالع آسمان روشن ضمیری ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی، ج2، ص2759؛ تبریز، سنگی، 1301ق، رحلی، 354ص؛ طهران، مطبعه حاج عبدالمحمد، 1267ق، 663ص
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
نسخههای منزوی 953/2
الذریعه 12: 32-33
فهرستواره منزوی 465/7
دنا 1229/5 (16 نسخه)
متن فنخا
● زبدة المعارف فی اصول الدین و المعارف / کلام و اعتقادات / فارسی
zobdat-ol-ma‘āref fī osūl-ed-dīn-e va-l-ma‘āref
ایجی، علی اکبر بن محمد باقر، - 1232 قمری
Ījī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer (- 1817)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تألیف: 28 شعبان 1224ق
وی این کتاب را در دو «مطلب» نگاشته: مطلب 1. خودشناسی؛ مطلب 2. فصلهایی در خداشناسی، نبوت و امامت. در بخش خداشناسی به شرح اسماء حسنی و نیز به شرح توحید مفضل پرداخته است. مؤلف این کتاب و کتاب دیگر خویش (رد پادری) را به نام فتحعلی شاه نگاشته و در آغاز (در نسخه کامل) از وی نام میبرد. در مقدمه درباره موضوعات کتاب مینویسد: «و این کتاب مشتمل است بر مطالب چند. اول در مطلب خودشناسی است و آن چه متعلق است به مملکت بدن. دوم مشتمل است بر مراتب خداشناسی و صفات جلال و جمال و تنزیه از نقایص و عدمات و بر افعال باری جلت عظمته از قضا و قدر و بدا و غرایب و عجایب صنع و ابداع و بیان اسماء الهی و حظوظ بنده از هر اسمی و صنوف ملائکه ملک و ملکوت و بعد از آن در مراتب نبوت و خصایص آن و قلیل از مناقب و مفاخر سید انبیاء و اشرف مرسلین صل الله علیه و آله و بعد ذلک امر امامت است و اثبات امامت ائمه اثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین بر وجهی که ملاحظه آن عذر باقی نگذارد اهل انصاف را بلکه غیور لجوج را هم قطع زبان میکند. ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء و بعد ذلک اثبات معاد است و احوالات آن از ابتداء سفر آخرت که مرگ الی آخر العقاب من الحشر و المیزان و الصراط و الجنة و النار و آن چه مناسب این مقام باشد در احوالات اطفال و مستضعفین و عصاة از اهل توحید و به این مراتب ختم کتاب را نمود.»
آغاز: زیباترین کلامی که گلزار جان گل چینان بوستان حدایق معرفت را از خار شبهه و ریب ... اما بعد، بر ناظران مطالع آسمان روشن ضمیری ...
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص2759؛ تبریز، سنگی، 1301ق، رحلی، 354ص؛ طهران، مطبعه حاج عبدالمحمد، 1267ق، 663ص
[نسخههای منزوی 953/2؛ الذریعه 12: 32-33؛ فهرستواره منزوی 465/7؛ دنا 1229/5 (16 نسخه)]
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مفتاح
تهران
|
1407 | ایجی، علی اکبر بن محمد باقر (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
1784 | ایجی، علی اکبر بن محمد باقر (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
14851 | بیکاتب | حدود قرن 13 | نستعلیق | 173 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
512/1-طباطبائی | بیکاتب | قرن 13 | - | 195 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
10936 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 428 | شناسنامه ← |
| 6 |
معصومیه
قم
|
598 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 428 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملک
تهران
|
5733 | محمد محسن | جمعه 28 شوال 1225ق | نستعلیق | 402 | شناسنامه ← |
| 8 |
مروی
تهران
|
253 | محمد ابراهیم بن ابوالحسن خوراسکانی | 1225ق | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
2983 | محمد ابراهیم بن ابوالحسن خوراسکان اصفهانی | غره ذیحجه 1226ق، به دستور مؤلف برای عمدة التجار حاج محمد علی بن حاج غفور | نسخ | 413 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
13294 | اسماعیل بن محمد تقی شیرازی | شنبه 20 ذیقعده 1226ق | نسخ | 273 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
3952 | شیخ میر علی اصغر بن سید قاسم طباطبائی زوارهای | 1229ق | - | 615 | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
223-بهار | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
گلپایگانی
قم
|
8566-58/16 | محمد رفیع کاتب اصفهانی بن محمدتقی | یکشنبه 5 ربیع الاول 1231ق، برای ملا محمدابراهیم نوری | نسخ | 306 | شناسنامه ← |
| 14 |
ملک
تهران
|
3018 | شیخ | شعبان 1232ق | - | 471 | شناسنامه ← |
| 15 |
گوهرشاد
مشهد
|
2436 | محمد حسین تفرشی | چهارشنبه 1 شعبان 1250ق | نستعلیق | 426 | شناسنامه ← |
| 16 |
مرعشی
قم
|
3302 | بیکاتب | شنبه 21 جمادی الثانی 1258ق | نستعلیق، نسخ | 475 | شناسنامه ← |
| 17 |
مروی
تهران
|
43 | علی اصغر بن علی اکبر بن مهدی ابن زین الدین بن شیخ محمد طالقانی | 1259ق | - | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
2593 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 277 | شناسنامه ← |