زبدة المصائب فی نوایب الحسین بن علی ابن ابی طالب

● زبدة المصائب فی نوایب الحسین بن علی ابن ابی طالب = اسرار المصائب / تاریخ معصومین / فارسی zobdat-ol masā'eb fī navāyeb-el hosayn ebn-e 'alī ebn-e abī-tāleb = asrār-ol masā'eb بجنوردی، وحدت، ق13 قمری bojnūrdī, vahdat (- 19c) مؤلف در این کتاب شرح حال حضرت سید الشهداء را در چهل و دو شراره به نظم و نثر بیان نموده است. در عنوان شراره‌ها نام کتاب «اسرار المصائب» درج گردیده که بعداً قلم خورده و به «زبدة المصائب» تغییر یافته است. مؤلف در اثنای کتاب اشعار زیادی از خود با عنوان «لمؤلفه» آورده است. مؤلف ابتدا تخلص خود را «وحدت» و در برخی موارد «انور» ذکر کرده که بعداً روی هر دو قلم زده شده و به «پرتو» تغییر یافته است. به نظر می‌رسد که کتاب در اصل به نام «اسرار المصائب» و تألیف شاعری متخلص به وحدت بوده و پس از آن شخص دیگری با تخلص «پرتو» کتاب را به نام خود و نام آن را به زبدة المصائب تغییر داده است. در این کتاب مؤلف اشعار زیادی را از ملا اسماعیل اسفراینی متخلص به «عارف» نقل کرده است. هم چنین از مثنوی «نمکدان حقیقت» حکیم شفایی اصفهانی اشعاری و از «روضه حسینیه» فاضل بسطامی مطالبی را نقل کرده است. مؤلف در ضمن قصیده‌ای جعفر قلی خان ایلخانی حاکم بجنورد، اسفراین، جاجرم، جوین، جرجان و بگلر بیگی استرآباد، را مدح کرده است. مؤلف دوم که تخلص پرتو داشته در جایی می‌گوید: «چو بر طبع حریفان وطن بودم گران پرتو ×× سبک حالی به سوی ملک طوس از چرمقان رفتم». از این بیت استفاده می‌شود که «پرتو» از اهالی «چرمقان» بوده و به مشهد مهاجرت کرده است.