الزبدة فی الفقه

● الزبدة فی الفقه = فقه شاهی = ارشاد / فقه / فارسی az-zobada fe-l-feqh = feqh-e šāhī = eršād ؟مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری moqaddas-e ardabīlī, aḥmad ebn-e moḥammad (- 1585) فقه فتوایی شیعی نسبتاً مفصلی است در 19 باب از طهارت تا دیات. با عناوینی چون «ارشاد»، «الزبدة فی الفقه»، «فقه شاهی»، «فقه فارسی» و «فقه مذهب ائمه» و ... . در فهارس آمده و در بسیاری ناشناس است. اولین بار کنتوری در کشف الحجب (ص 303) این کتاب را به مقدس اردبیلی نسبت داد و به تبع او در مرآت الکتب (44/3) و الذریعه نیز آمده است. در الذریعه این کتاب به چندین نفر نسبت داده شده: در ج12: 16 آن را از مقدس اردبیلی دانسته و با عنوان «الزبدة فی الفقه»؛ در ج16: 294 با عنوان «الفقه الفارسی» و آن را به احتمال از جرجانی و یا مجلسی اول دانسته؛ در ج16: 295 با عنوان «الفقه الفارسی» از حسن بن غیاث الدین جرجانی دانسته؛ در ج16: 297 با عنوان «الفقه المجلسی» و از ملا محمد باقر مجلسی دانسته شده است. لذا نسبت آن کاملاً مردد است و به چندین نفر از علمای قرن 10 و 11 نسبت داده شده و نسخه‌های آن هم با یکدیگر متفاوت است، برخی دارای 19 فصل و برخی مشتمل بر هیجده فصل است. سر آغاز رساله‌ها نیز متفاوت است ولی در انجام یکسان‌اند. آغاز: 1: آغاز هیجده فصلی: الحمد لله العلی الذى اجتبی حبیبه المجتبی ... 2: آغاز 19 فصلی: بسمله. حمد نامحدود معبودی را که کاینات را بخورشید آسمان رسالت و نور بدو ولایت درجه ظهور داد و مرآت ضمایر زاکیه قابلان انسان را بارسال انبیا و نصب ائمه هدی از زنگ ضلالت و غبار جهالت بپرداخت و درود نامعدود بر سید کاینات محمد مصطفی و آل اطهار او باد. اما بعد و این تألیفی است در فقه. کتاب اول در طهارت و مقدمات صلوة و این مشتمل است بر هفده فصل. فصل اول در احکام آبها. بدانکه هر یک از وضو و غسل و ازاله نجاسات آب مطلق پاک روا باشد همچو آب چشمها و آب رود و اما گلاب و آنچه از فشردن گیاهی حاصل شود مثل عرق بید و آب انگور و آب باقلا و مانند آن ممزوج مثل شوربا و آب زعفران و مانند آن چون بحیثی باشد که توان گفت که آب نیست طهارت بآن صحیح نباشد و اگر نجاستی بآن بشویند پاک گردد (؟). انجام: و بر کودک و دیوانه و کشنده نفس خود واجب نمی گردد کفارت. [الذریعه 16/ 294-296]