شناسنامه کتابشناختی اثر
زبدة البيان فی براهين احکام القرآن
zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
پدیدآور / مؤلف:
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
989 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 17، ص 583
تا 597
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
آیات الاحكام
(āyāt-ul-aḥkām)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
بهترین و معروفترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب میباشد؛ مقدس اردبیلی نگارشهای بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشتههای او همین «آیات الاحکام» میباشد که به ترتیب کتابهای فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار میباشد. بحثهای کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگیهای آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده مینماید و گاهی هم به رد و ایراد میپردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپهای اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمهای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10)
مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092)
حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124)
حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245)
حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13
مشار عربی 6
معجم سركيس 423/1
ريحانة الأدب 369/5
إيضاح المكنون 609/1 و 609/2
ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1
مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2
دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی
zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
تاریخ تألیف: 989ق
بهترین و معروفترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب میباشد؛ مقدس اردبیلی نگارشهای بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشتههای او همین «آیات الاحکام» میباشد که به ترتیب کتابهای فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار میباشد. بحثهای کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگیهای آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده مینماید و گاهی هم به رد و ایراد میپردازد.
آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة
انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل.
چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمهای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
[الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10)
2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092)
3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124)
4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245)
5- حاشية زبدة البيان
نسخههای خطی این اثر
212 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 121 |
رضوی
مشهد
|
7411 | ابو تراب بن ملا عبدالله اردبیلی ساکن اصفهان | 7 شوال 1085ق | نستعلیق | 276 | شناسنامه ← |
| 122 |
گوهرشاد
مشهد
|
232 | شیخ حسین | دوشنبه 6 ربیع الاول 1084ق | نسخ | 215 | شناسنامه ← |
| 123 |
رضوی
مشهد
|
33163 | بیکاتب | رجب 1083ق | نستعلیق | 326 | شناسنامه ← |
| 124 |
مرعشی
قم
|
8156 | ابراهیم بن محمد هجردی | چهارشنبه 12 ذیقعده 1083ق | نسخ | 167 | شناسنامه ← |
| 125 |
فاضل
خوانسار
|
70 | بیکاتب | 29 جمادی الثانی 1082ق | نسخ | 248 | شناسنامه ← |
| 126 |
رضوی
مشهد
|
20414 | جمال الدین محمد بن احمد مازندرانی | پنجشنبه جمادی الثانی 1082ق | نسخ | 266 | شناسنامه ← |
| 127 |
سپهسالار
تهران
|
2048 | ابراهیم | 1081ق | نسخ | 254 | شناسنامه ← |
| 128 |
مسجد اعظم
قم
|
360 | عنایت الله بن نعمت الله فراهانی | ربیع الثانی 1080ق | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 129 |
مرعشی
قم
|
2002 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 130 |
مسجد اعظم
قم
|
2038 | قاسم بن خیرالله حسینی شیرازی | 12 ربیع الثانی 1080ق | نسخ | 259 | شناسنامه ← |
| 131 |
سپهسالار
تهران
|
5200 | بیکاتب | سه شنبه 7 ربیع الثانی 1080ق | نسخ | 291 | شناسنامه ← |
| 132 |
عبدالعظیم
تهران
|
243 | محمد علی بن حاجی نظر ابهری | چهارشنبه دهه اول شوال 1080ق | نسخ | 400 | شناسنامه ← |
| 133 |
مجلس
تهران
|
280-طباطبائی | محمد محسن بن قاسم علی سبزواری | 1080ق | نسخ | 323 | شناسنامه ← |
| 134 |
گلپایگانی
قم
|
5991-30/61 | نعمت الله بن عنایت فراهانی | شب شنبه سلخ شعبان 1079ق | نستعلیق | 188 | شناسنامه ← |
| 135 |
ملی
تهران
|
2179 | بیکاتب | 8 شعبان 1078ق | نستعلیق | 48 | شناسنامه ← |
| 136 |
رضوی
مشهد
|
1433 | کمال بن عبدالحسین مازندرانی | 1075ق | نستعلیق | 236 | شناسنامه ← |
| 137 |
رضوی
مشهد
|
15355 | حسین بن منصور سبزواری | شنبه 15 رمضان 1074ق | نسخ | 184 | شناسنامه ← |
| 138 |
مرعشی
قم
|
7837 | بیکاتب | 4 رمضان 1072ق | نسخ | 301 | شناسنامه ← |
| 139 |
رضوی
مشهد
|
9900 | بیکاتب | 1072ق | نستعلیق | 350 | شناسنامه ← |
| 140 |
مدرسه باقریه
مشهد
|
156 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 141 |
گلپایگانی
قم
|
7707-52/47 | محمد باقر بن محمد رضی اصفهانی | ربیع الثانی 1071ق | نسخ | 275 | شناسنامه ← |
| 142 |
رضوی
مشهد
|
21305 | محمد مؤمن مختار سبزواری | 5 محرم 1070ق | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 143 |
مجلس
تهران
|
12093 | بیکاتب | سهشنبه 9 صفر 1069ق | نسخ | 528 | شناسنامه ← |
| 144 |
رضوی
مشهد
|
16906 | بیکاتب | 6 ربیع الثانی 1068ق | نستعلیق | 210 | شناسنامه ← |
| 145 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
2883 | نوروز بن اسمعیل معلم اصفهانی | جمعه 28 ربیع الثانی 1068ق | نسخ | 558 | شناسنامه ← |
| 146 |
رضوی
مشهد
|
6142 | محمود بن احمد | جمادی الاول 1067ق | نسخ | 390 | شناسنامه ← |
| 147 |
حقوق
تهران
|
67 - ج | صدرالدین محمد بن اسفندیار حسنی حسینی طباطبائی بهبهانی شیرازی | چهارشنبه 2 شعبان 1067ق | نسخ | 409 | شناسنامه ← |
| 148 |
امام صادق
قزوین
|
395 | محمد حسن ابهری | 1067ق | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 149 |
مفتاح
تهران
|
215 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 150 |
فیضیه
قم
|
256 | رفیق بن عبدالله | 1064ق | نسخ | 225 | شناسنامه ← |