نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

زبدة البيان فی براهين احکام القرآن

zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
تاریخ و سده تألیف: 989 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 583 تا 597
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه تفسیر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
آیات الاحكام (āyāt-ul-aḥkām)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13 مشار عربی 6 معجم سركيس 423/1 ريحانة الأدب 369/5 إيضاح المكنون 609/1 و 609/2 ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1 مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2 دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585) تاریخ تألیف: 989ق بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد. آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص [الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) 2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) 3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) 4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) 5- حاشية زبدة البيان

نسخه‌های خطی این اثر

212 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
ملی
شیراز
3-ز/124 محمد کریم بن صفی الله تنکابنی 1113ق نسخ 287 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
26851 محمد شرف بن حاجی محمد عسکری طبسی دوشنبه 27 محرم 1113ق نسخ 225 شناسنامه ←
63
مجلس
تهران
9254 محمد علی بن عبدالله تنکابنی 7 محرم 1113ق نستعلیق، نسخ 324 شناسنامه ←
64
نواب
مشهد
310/2 محمد سمیع بن حاجی محمد مشهدی دوشنبه 7 شعبان 1112ق نسخ - شناسنامه ←
65
ملک
تهران
171 عبدالله بن سلطان علی فهناجی 1112ق نسخ 344 شناسنامه ←
66
رضوی
مشهد
16907 ابوالحسن بن محمد حسین محرم 1111ق نستعلیق - شناسنامه ←
67
معصومیه
قم
709 محمد علی بن ملابابا جان جمادی الاول 1109ق نسخ 383 شناسنامه ←
68
مجلس
تهران
16183 رفیع الدین محمد بن میر محمد صفی حسینی طبسی 1109ق نسخ 510 شناسنامه ←
69
محمد هلال
آران کاشان
226 ملا نیباد بن محمد 15 شعبان 1108ق نسخ 309 شناسنامه ←
70
مرکز احیاء
قم
769 محمد ابراهیم بن محمد هاشم حسینی نوروز 16 شعبان 1107ق، به درخواست فرزند کاتب محمد هاشم نستعلیق 236 شناسنامه ←
71
حجتیه
قم
259 بی‌کاتب 1107ق نسخ - شناسنامه ←
72
سپهسالار
تهران
2052 حسن علی 1107ق نسخ 250 شناسنامه ←
73
سپهسالار
تهران
2051 سید محمد بن علی بن ثابت 1107ق نسخ 291 شناسنامه ←
74
رضوی
مشهد
31710 ابوالحسن بن میر یحیی بن محمد تقی حسینی شعبان 1105ق نسخ 278 شناسنامه ←
75
شاهچراغ
شیراز
383 محمد علی ابن میرزا علی سبزواری 1105ق نسخ 188 شناسنامه ←
76
بنیاد فارس‌شناسی
شیراز
9 ابن محمد صادق عبدالخالق پنج‌شنبه 17 صفر 1103ق نسخ 310 شناسنامه ←
77
دانشگاه
تهران
7656 محمد مقیم بن ملک محمد خوانساری 7 ذیحجه 1101ق نسخ 273 شناسنامه ←
78
ملی
شیراز
19-الف/185 بی‌کاتب 1101ق نستعلیق 225 شناسنامه ←
79
کاظمینی
یزد
318 بی‌کاتب اواسط رمضان 1101ق نستعلیق 208 شناسنامه ←
80
کاظمینی
یزد
144/2 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 25 شناسنامه ←
81
رضوی
مشهد
36097 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 371 شناسنامه ←
82
رضوی
مشهد
32074 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 310 شناسنامه ←
83
مدرسه صدر بازار
اصفهان
836 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 262 شناسنامه ←
84
دانشگاه
تهران
10673 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 320 شناسنامه ←
85
مرعشی
قم
2001 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
86
ملی
تهران
3867 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 214 شناسنامه ←
87
ملی
تهران
309 بی‌کاتب اواخر قرن 12 نسخ 259 شناسنامه ←
88
گلپایگانی
قم
6285-31/165 بی‌کاتب قرن 12 - 370 شناسنامه ←
89
گلپایگانی
قم
4317-22/37 علی بن محمد حسینی سلطان آبادی 1208 نسخ 335 شناسنامه ←
90
سپهسالار
تهران
5132 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 253 شناسنامه ←