زبدة الاسرار

● زبدة الاسرار / طب / فارسی zobdat-ol asrār به روزگار «جمشید دوران، وارث اکاسره، امیرالمؤمنین، سلطان محمود (388-421ق) خلدالله ملکه»؛ به دستور و «به رسم خزانه سلطان الوزراء قطب الحق و الدنیا و الدین فخرالاسلام و غیاث المسلمین المنصور بنظر رب العالمین محمدا اعلی الله شأنه از زبان تازی به پارسی کرده تا نفع آن عام گردد» و در مواضعی که احتیاج بود اصلاح کرده، مقدمه و فواید چند بر آن الحاق کرده آن را «زبدة الاسرار» نام نهاده است. در یک «مقدمه» و دو «طرف»، هر طرف در ده «باب»: مقدمه در کلیات باه که در پایان آن گوید: و این مقدمه در اصل کتاب نبود و ما الحاق کردیم؛ طرف 1: باب 1) اموری که معرفت آن در این علم ناگزیر است، 2) اغذیه و ادویه زیادت‌کننده باه، 3) غذاهای مرکب زیادت‌کننده، 4) داروهای زیادت‌کننده، 5) مسحوقات و ضمادات، 6) ادویه که لذت را بیفزاید، 7) ادویه که آلت را سفت کند، 8) ادویه معین در حمل، 9) ادویه مانع حمل، 10) ادویه که قوه باه را کم و شهوت را بمیراند و برخی باب‌ها در چند فصل؛ طرف 2: باب 1) اوصاف جمیله که وجود آن در زنان مستحسن باشد، 2) علاماتی که دال بر کثرت شهوت و یا قلت آن در زنان باشد، 3) داروها که رنگ روی سرخ گرداند، 4) داروها که موی برویاند، 5) دندان را جلا و دهان را خوشبو سازد، 6) بدن را فربه سازد، 7) خضاب‌ها، 8) داروهای خوشبو کننده محل، 9) تنگ و گرم کننده، ... 19) متفرقه، مجربات. (احمد منزوی) آغاز: بسمله. بعد از حمد و سپاس بی حد و قیاس صانع بی آلت و اساس را جلت قدرته که به قلم ابداع نقش نفس ناطقه را بر لوح اختراع کشید. [دنا 5/ 1190؛ فهرستواره منزوی 3494/5]